या MS-CIT व कोणत्याही बेसिक कॉम्प्युटर परीक्षेसाठी PadhaiNotes ने सोप्या भाषेत लिहिलेल्या मोफत अभ्यास नोट्स आहेत. हे MKCL चे अधिकृत साहित्य नाही. कोर्सबद्दलची खालील माहिती अधिकृत MS-CIT संकेतस्थळावर (mscit.mkcl.org) २७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी तपासली आहे – स्रोत शेवटी दिले आहेत. नियम, तारखा व शुल्क बदलू शकतात, म्हणून अधिकृत संकेतस्थळ किंवा तुमच्या MS-CIT केंद्रावर (ALC) खात्री करा.
MS-CIT म्हणजे काय?
- MS-CIT हा माहिती तंत्रज्ञान (IT) साक्षरतेचा कोर्स आहे – म्हणजे बेसिक कॉम्प्युटर कोर्स.
- तो MKCL (महाराष्ट्र नॉलेज कॉर्पोरेशन लिमिटेड) ने २००१ मध्ये सुरू केला.
- अधिकृत संकेतस्थळानुसार हा महाराष्ट्रातील सर्वात लोकप्रिय IT साक्षरता कोर्स आहे.
- प्रमाणपत्र MSBTE (महाराष्ट्र राज्य तंत्रशिक्षण मंडळ) व MKCL यांचे संयुक्त प्रमाणपत्र असते, असे अधिकृत संकेतस्थळावर नमूद आहे.
- या कोर्समध्ये संगणक व स्मार्टफोनचा मूलभूत वापर, Windows, MS Word, MS Excel, MS PowerPoint, MS Outlook, इंटरनेट, ई-मेल, सायबर सुरक्षा, डिजिटल इंडिया कौशल्ये – आणि आता AI टूल्सही शिकवले जातात.
MS-CIT कोणाला लागतो?
- महाराष्ट्रात सरकारी नोकरीची तयारी करणारे उमेदवार: अधिकृत MS-CIT संकेतस्थळावर तो "सरकारी नोकरीसाठी अनिवार्य पात्रता" म्हणून नमूद आहे. तिथल्या शासन निर्णय पानावर दिनांक ७.८.२००१ (MS-CIT निकष) व १९.३.२००३ (वर्ग अ, ब, क पदांसाठी) हे GR दिले आहेत. ज्या पदासाठी अर्ज करता त्या जाहिरातीतील संगणक-अर्हतेचा नियम नेहमी वाचा.
- विद्यार्थी (शाळा, कनिष्ठ महाविद्यालय, पदवी) – अभ्यास व नोकरीसाठी संगणकाचे मूलभूत ज्ञान हवे असणारे.
- कोणीही – ज्यांना संगणक, स्मार्टफोन व इंटरनेट आत्मविश्वासाने वापरायचे आहे: ऑफिसचे काम, ऑनलाईन फॉर्म, बँकिंग, ई-मेल.
पात्रता, माध्यम व कालावधी (अधिकृत माहिती)
| बाब | माहिती |
|---|---|
| पात्रता | IT शिकण्याची इच्छा; किमान वय ११ वर्षे |
| माध्यम | इंग्रजी, मराठी व हिंदी |
| पुस्तक | लर्नर ॲपवर सचित्र ई-बुक (Basics of Information Technology), तिन्ही भाषांत |
| एकूण कालावधी | १४४ तास (२, ३, ४ किंवा ६ महिन्यांत पूर्ण करता येतो) |
| थिअरी (ई-लर्निंग) | ५० तास |
| प्रॅक्टिकल (लॅब) | ५० तास |
| वाचन / गृहपाठ | ४४ तास |
परीक्षा पद्धत (अधिकृत माहिती)
परीक्षेचे दोन भाग आहेत: ५० सत्रांमध्ये विभागलेले ५० गुणांचे अंतर्गत मूल्यमापन आणि अंतिम ऑनलाईन परीक्षा.
| अंतिम परीक्षा | माहिती |
|---|---|
| वेळ | ६० मिनिटे (१ तास) |
| प्रश्न | ५० |
| एकूण गुण | ५० (प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण) |
| वस्तुनिष्ठ (Objective) प्रश्न | १५ |
| प्रात्यक्षिक (Practical) प्रश्न | ३५ |
| काठिण्य पातळी | पातळी १ सोपी – २० गुण, पातळी २ मध्यम – २० गुण, पातळी ३ कठीण – १० गुण |
अधिकृत संकेतस्थळावर दिलेले अंतिम परीक्षेचे विषय
| वस्तुनिष्ठ विषय | प्रात्यक्षिक विषय |
|---|---|
| System Software (सिस्टिम सॉफ्टवेअर) | Windows 10 |
| System Unit (सिस्टिम युनिट) | MS Word 2019 |
| Input and Output (इनपुट व आउटपुट) | MS Excel 2019 |
| Secondary Storage (दुय्यम साठवण) | MS PowerPoint 2019 |
| इंटरनेट, वेब व ई-कॉमर्स | MS Outlook 2019, इंटरनेट |
- पुनर्परीक्षा: पहिल्या अंतिम परीक्षेत नापास किंवा गैरहजर राहिल्यास, पुनर्परीक्षा शुल्क भरून पुढील दोन उपलब्ध परीक्षांना बसता येते, असे अधिकृत संकेतस्थळावर नमूद आहे. त्यानंतर पुन्हा नव्याने प्रवेश घ्यावा लागतो.
- उत्तीर्ण होण्यासाठी गुण: आम्ही तपासलेल्या अधिकृत पानांवर दिलेले नाहीत (अपुष्ट) – तुमच्या केंद्रावर विचारा.
- शुल्क: शुल्क बदलू शकते म्हणून येथे दिलेले नाही – खालील अधिकृत Fees पान किंवा तुमचे केंद्र पाहा.
पुढील बॅच (अधिकृत माहिती, २७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी तपासली)
| बॅच | प्रवेशाची शेवटची तारीख | अंतिम परीक्षा |
|---|---|---|
| नोव्हेंबर २०२६ | बुधवार, २५ नोव्हेंबर २०२६ | फेब्रुवारी २०२७ |
या नोट्स कशा वापराव्यात?
- खालील १० प्रकरणे क्रमाने वाचा – प्रत्येकात थोडक्यात सारांश, महत्त्वाचे मुद्दे, तक्ते आणि ५ सराव MCQ आहेत.
- शॉर्टकट्स व Excel सूत्रे प्रत्यक्ष संगणकावर करून पाहा – अंतिम परीक्षेतील ५० पैकी ३५ गुण प्रात्यक्षिकाचे आहेत.
- शेवटी ३० प्रश्नांची MCQ सराव चाचणी सोडवा आणि जिथे चुका झाल्या ती प्रकरणे पुन्हा वाचा.
परीक्षा टिप
अंतिम परीक्षा मुख्यतः प्रात्यक्षिक आहे (५० पैकी ३५ प्रश्न). थिअरी पाठ करण्यापेक्षा Windows, Word, Excel व PowerPoint चा रोज सराव – कीबोर्ड शॉर्टकट्ससह – जास्त महत्त्वाचा आहे.