बी.एससी. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २) रसायनशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमावर आधारित

हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.

1. अणूच्या तिसऱ्या कवचात (shell, n = 3) जास्तीत जास्त किती इलेक्ट्रॉन सामावू शकतात?

   धडा १: Atomic Structure

   • अ8
   • ब18
   • क32
   • ड9
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. 18
   कवचाची कमाल क्षमता 2n² असते; n = 3 साठी 2 × 3² = 18.

2. इथाइन (ethyne, C₂H₂) मधील प्रत्येक कार्बन अणूचे संकरण (hybridisation) कोणते असते?

   धडा ३: Chemical Bonding

   • अsp³
   • बsp²
   • कsp
   • डdsp²
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. sp
   इथाइनमधील प्रत्येक कार्बन एक त्रिबंध व एक एकेरी बंध बनवतो, म्हणून तो sp संकरित असून रचना रेषीय (180°) असते.

3. लुईस संकल्पनेनुसार (Lewis concept) आम्ल म्हणजे असा घटक जो:

   धडा ७: Acids and Bases (including HSAB)

   • अप्रोटॉन देतो
   • बइलेक्ट्रॉन जोडी स्वीकारतो
   • कइलेक्ट्रॉन जोडी देतो
   • डपाण्यात OH⁻ आयन देतो
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. इलेक्ट्रॉन जोडी स्वीकारतो
   लुईसनुसार आम्ल म्हणजे इलेक्ट्रॉन जोडी स्वीकारणारा (उदा. BF₃) आणि आम्लारी म्हणजे इलेक्ट्रॉन जोडी देणारा.

4. 0.001 M HCl (पूर्ण आयनीकृत होणारे प्रबळ आम्ल) द्रावणाचा pH किती?

   धडा ९: Ionic Equilibria

   • अ1
   • ब11
   • क0.001
   • ड3
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. 3
   [H⁺] = 0.001 = 10⁻³ M, म्हणून pH = −log[H⁺] = 3.

5. चार वेगवेगळे अणू किंवा गट जोडलेल्या कार्बन अणूला काय म्हणतात?

   धडा १०: Stereochemistry

   • अकाइरल (असममित) कार्बन (chiral carbon)
   • बप्राथमिक कार्बन
   • कsp² कार्बन
   • डमेसो कार्बन
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. काइरल (असममित) कार्बन (chiral carbon)
   एका कार्बनवर चार वेगवेगळे गट असल्यास तो काइरल असतो; त्यामुळे प्रकाशीय समावयवता (optical isomerism) दिसू शकते.

6. मार्कोव्हनिकोव्ह नियमानुसार (Markovnikov's rule), प्रोपीनमध्ये (propene) HBr मिळवल्यावर (पेरॉक्साइड नसताना) मुख्य उत्पादित कोणते?

   धडा ११: Hydrocarbons

   • अ1-ब्रोमोप्रोपेन
   • ब1,2-डायब्रोमोप्रोपेन
   • क2-ब्रोमोप्रोपेन
   • डप्रोपेन-1-ऑल
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 2-ब्रोमोप्रोपेन
   H जास्त हायड्रोजन असलेल्या कार्बनला जातो, म्हणून Br मधल्या कार्बनला जोडला जातो: 2-ब्रोमोप्रोपेन.

7. टॉलेन्स अभिकर्मकासोबत (Tollens' reagent) चांदीचा आरसा (silver mirror) कोणते संयुग देते?

   धडा १४: Aldehydes and Ketones

   • अॲसिटाल्डिहाइड (इथेनाल)
   • बॲसिटोन (प्रोपेनोन)
   • कइथेनॉल
   • डडायइथिल ईथर
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. ॲसिटाल्डिहाइड (इथेनाल)
   अल्डिहाइडचे सहज ऑक्सिडीकरण होते व ते टॉलेन्स अभिकर्मकाचे धातुरूप चांदीत क्षपण करतात; ॲसिटोनसारखे कीटोन हे करत नाहीत.

8. एक वायू 1 atm दाबाला 4 L जागा व्यापतो. तेच तापमान ठेवून 2 atm दाबाला तो किती आकारमान व्यापेल?

   धडा १६: Gaseous State

   • अ8 L
   • ब4 L
   • क1 L
   • ड2 L
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. 2 L
   बॉइलचा नियम (Boyle's law): P₁V₁ = P₂V₂, म्हणून V₂ = (1 × 4) ÷ 2 = 2 L.

9. एका अंतःकेंद्रित घनीय (body-centred cubic, bcc) एकक कोशिकेत (unit cell) एकूण किती अणू असतात?

   धडा १८: Solid State

   • अ1
   • ब2
   • क4
   • ड6
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. 2
   8 कोपरे × ⅛ = 1, आणि मध्यभागी 1 अणू = एकूण 2 अणू.

10. स्थिर तापमान व दाबाला एखादी प्रक्रिया उत्स्फूर्त (spontaneous) होण्यासाठी गिब्ज मुक्त ऊर्जेतील बदल (ΔG) कसा असावा?

    धडा १९: Chemical Thermodynamics

    • अधन
    • बशून्य
    • कऋण
    • डΔH एवढा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: क. ऋण
    स्थिर T व P ला ΔG < 0 असल्यास प्रक्रिया उत्स्फूर्त होते; ΔG = 0 म्हणजे समतोल.

बी.एससी. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २): इतर विषयांचे MCQ

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.