निबंधाचे मुद्दे
- शेतकऱ्याचा परिचय – गाव, शेत आणि कुटुंब
- पहाटे सुरू होणारा कष्टाचा दिवस
- पेरणी, पाऊस आणि पिकाची वाट पाहणे
- दुष्काळ, अवकाळी पाऊस आणि बाजारभावाची चिंता
- मातीशी असलेले नाते आणि कामाचा अभिमान
- नवे तंत्रज्ञान शिकण्याची इच्छा
- समाजाकडून अपेक्षा आणि समारोप
निबंध
मी एक शेतकरी आहे. सह्याद्रीच्या पायथ्याशी असलेल्या एका छोट्याशा गावात माझे तीन एकर शेत आहे. हे शेत माझ्या आजोबांनी कसले, नंतर वडिलांनी आणि आता मी कसतो आहे. माझी पत्नी, दोन मुले आणि एक बैलजोडी हेच माझे जग आहे. आज मी तुम्हाला माझी कहाणी सांगणार आहे.
माझा दिवस पहाटे कोंबडा आरवण्यापूर्वीच सुरू होतो. गुरांना चारा-पाणी करून मी शेताकडे निघतो. उन्हाळ्यात शेताची नांगरणी, मशागत करतो. ज्येष्ठ महिना आला की आभाळाकडे डोळे लावून बसतो. पहिल्या पावसाचा मातीचा सुगंध दरवळला की माझ्या मनात आनंदाच्या लहरी उठतात. मग पेरणी सुरू होते.
बी जमिनीत पडल्यावर ते अंकुरेपर्यंत मी रोज शेतात जाऊन पाहतो. हिरवे कोंब डोलू लागले की मला माझी मुलेच मोठी होत आहेत असे वाटते. खुरपणी, खत देणे, पिकाचे पक्ष्यांपासून व जनावरांपासून रक्षण करणे – अशी कामे दिवसभर चालूच असतात.
पण माझे आयुष्य नेहमीच सुखाचे नसते. कधी पाऊस वेळेवर येत नाही आणि जमीन भेगाळते. कधी ऐन कापणीच्या वेळी अवकाळी पाऊस येतो आणि वर्षभराची मेहनत डोळ्यांदेखत वाहून जाते. पीक चांगले आले, तरी बाजारात त्याला योग्य भाव मिळेलच असे नाही. अशा वेळी कर्ज कसे फेडायचे, मुलांचे शिक्षण कसे करायचे, अशी चिंता रात्रभर झोपू देत नाही.
तरीही मी हार मानत नाही. माझी काळी माती मला आईसारखी वाटते. तिने मला कधीच उपाशी ठेवले नाही. मी पिकवलेले धान्य शहरातील लाखो घरांत पोहोचते, या विचाराने माझी छाती अभिमानाने फुलते.
आता मी नव्या गोष्टी शिकतो आहे. माझ्या मुलाने मोबाइलवर हवामानाचा अंदाज पाहायला शिकवले. ठिबक सिंचनाने कमी पाण्यात जास्त पीक घेता येते, हेही मला समजले आहे. माती परीक्षण करून योग्य तेवढेच खत वापरण्याचा प्रयत्न मी करतो.
माझी समाजाकडून एकच अपेक्षा आहे – अन्नाचा एक कणही वाया घालवू नका, कारण त्यामागे माझा घाम आहे. शेतकऱ्याच्या कष्टाचा सन्मान करा. मी जगाचा पोशिंदा आहे, याचा मला अभिमान आहे आणि शेवटच्या श्वासापर्यंत मी ही माती कसत राहीन.
१० ओळींचा निबंध
- मी एक शेतकरी आहे आणि माझे शेत गावाजवळ आहे.
- माझा दिवस पहाटे लवकर सुरू होतो.
- मी शेतात नांगरणी, पेरणी आणि खुरपणी करतो.
- पहिला पाऊस पडला की मला खूप आनंद होतो.
- हिरवेगार पीक पाहून माझे मन भरून येते.
- कधी दुष्काळ तर कधी अवकाळी पाऊस माझे नुकसान करतो.
- पिकाला योग्य भाव मिळाला नाही की मी चिंतेत पडतो.
- तरीही माझी माती मला आईसारखी प्रिय आहे.
- मी आता नवे तंत्रज्ञान शिकत आहे.
- मी जगाचा पोशिंदा आहे, याचा मला अभिमान आहे.
निबंध लिहिताना लक्षात ठेवा
- आत्मवृत्तात संपूर्ण निबंध "मी" या प्रथम पुरुषी भाषेत लिहा; मध्येच "तो शेतकरी" असे लिहू नका.
- आनंदाचे आणि दुःखाचे असे दोन्ही प्रसंग मांडा, म्हणजे निबंध भावपूर्ण होतो.
- "मातीचा सुगंध", "घामाचे मोती", "आभाळाकडे डोळे लावणे" असे शब्दप्रयोग वापरा.
- शेवट आशावादी ठेवा, उदा. "माती कधीच विश्वासघात करत नाही, फक्त तिला कष्टाची साथ हवी."