बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४) रसायनशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
लँगम्युअर अधिशोषण समताप (Langmuir adsorption isotherm) कोणत्या गृहीतकावर आधारित आहे?
धडा १: Adsorption and Surface Chemistry
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. एकसमान पृष्ठावर एकच स्तर (monolayer) तयार होतो
लँगम्युअरने ठराविक संख्येची समान स्थाने मानली, प्रत्येकावर एकच रेणू; म्हणून अधिशोषण एकस्तरावर थांबते.प्रावस्था नियम (phase rule) F = C − P + 2 वापरून पाण्याच्या त्रिक बिंदूवर (triple point) स्वातंत्र्य मात्रा (degrees of freedom) किती?
धडा २: Phase Equilibria
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. 0
पाणी: C = 1, P = 3 (बर्फ, पाणी, बाष्प), म्हणून F = 1 − 3 + 2 = 0; त्रिक बिंदू अपरिवर्ती (invariant) असतो.युरियाचे (अविद्युत-अपघटनी, non-electrolyte) 0.5 मोलल जलीय द्रावण तयार केले. पाण्याचा Kf = 1.86 K kg mol⁻¹ असल्यास गोठणबिंदूतील अवनमन (depression in freezing point) किती?
धडा ३: Solutions and Colligative Properties
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. 0.93 K
ΔTf = Kf × m = 1.86 × 0.5 = 0.93 K (युरियासाठी i = 1).प्रथम कोटीच्या अभिक्रियेचा (first-order reaction) वेग स्थिरांक k = 0.0693 min⁻¹ आहे. तिचा अर्धायुकाल (half-life) किती?
धडा ६: Chemical Kinetics
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. 10 min
प्रथम कोटीसाठी t½ = 0.693/k = 0.693/0.0693 = 10 min.ऊष्मागतिकीच्या तिसऱ्या नियमानुसार (third law of thermodynamics) परिपूर्ण स्फटिकी पदार्थाची निरपेक्ष शून्य तापमानाला (0 K) एन्ट्रॉपी (entropy) किती असते?
धडा ४: Second and Third Law of Thermodynamics
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. शून्य
0 K ला परिपूर्ण स्फटिकाची एकच मांडणी शक्य असते (W = 1), म्हणून S = k ln 1 = 0.K₄[Fe(CN)₆] मध्ये लोहाची ऑक्सिडीकरण अवस्था (oxidation state) किती?
धडा १०: Coordination Compounds
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. +2
4(+1) + x + 6(−1) = 0 वरून x = +2.संकुलमितीय अनुमापनात (complexometric titration) EDTA (EDTA⁴⁻ स्वरूपात) कोणत्या प्रकारचा लिगंड (ligand) म्हणून कार्य करतो?
धडा १२: Titrimetric (Volumetric) Analysis
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. षट्दंती (hexadentate)
EDTA⁴⁻ धातू आयनाला दोन नायट्रोजन व चार कार्बोक्सिलेट ऑक्सिजन अणूंमधून बांधतो: सहा दाता स्थाने.कागद किंवा पातळ-स्तर वर्णलेखनात (chromatography) Rf मूल्याची व्याख्या काय आहे?
धडा १३: Chromatography
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. द्राव्याने कापलेले अंतर ÷ द्रावक आघाडीने (solvent front) कापलेले अंतर
Rf = पदार्थाने कापलेले अंतर / द्रावक आघाडीने कापलेले अंतर, म्हणून ते नेहमी 1 पेक्षा कमी असते.प्राथमिक, द्वितीयक व तृतीयक अमाइन ओळखण्यासाठी हिन्सबर्ग चाचणीत (Hinsberg test) कोणता अभिकर्मक वापरतात?
धडा १४: Amines
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. बेंझीनसल्फोनिल क्लोराइड (benzenesulphonyl chloride)
हिन्सबर्ग अभिकर्मक C₆H₅SO₂Cl आहे: 1° अमाइनचे सल्फोनामाइड अल्कलीत विरघळते, 2° चे नाही, आणि 3° अमाइन अभिक्रिया करत नाही.स्टार्क–आइन्स्टाइनच्या प्रकाशरासायनिक समतुल्यतेच्या नियमानुसार (law of photochemical equivalence) प्राथमिक प्रकाशरासायनिक प्रक्रियेत भाग घेणारा प्रत्येक रेणू किती ऊर्जा शोषतो?
धडा १८: Photochemistry
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. प्रारणाचा एक क्वांटम (quantum)
या नियमानुसार प्राथमिक टप्प्यात एक रेणू नेमका एक क्वांटम (फोटॉन), hν, शोषून सक्रिय होतो.
बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.