बी.कॉम. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २) व्यवसाय व्यवस्थापन – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
कोणते व्यवस्थापन कार्य प्राथमिक कार्य मानले जाते, कारण इतर सर्व कार्ये त्यावर आधारित असतात?
धडा १: Nature and Functions of Management
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. नियोजन (planning)
नियोजनात काय व कसे करायचे हे आधीच ठरवले जाते; संघटन, कर्मचारी भरती, निर्देशन व नियंत्रण ही कार्ये योजनेवर आधारित असतात.'शास्त्रीय व्यवस्थापनाचे जनक' (Father of Scientific Management) म्हणून कोणाला ओळखले जाते?
धडा २: Evolution of Management Thought (Taylor, Fayol)
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. एफ. डब्ल्यू. टेलर
फ्रेडरिक विन्स्लो टेलर यांनी शास्त्रीय व्यवस्थापन (काल व गती अभ्यास, विभेदक नग-दर पद्धत) विकसित केले.फेयॉल यांच्या 'आदेशाची एकता' (unity of command) या तत्त्वाचा अर्थ काय?
धडा २: Evolution of Management Thought (Taylor, Fayol)
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. कर्मचाऱ्याला फक्त एकाच वरिष्ठाकडून आदेश मिळावेत
आदेशाच्या एकतेमुळे दुहेरी आदेशांचा गोंधळ टळतो; एक प्रमुख व एक योजना हे 'दिशेची एकता' (unity of direction) तत्त्व आहे.उद्दिष्टाधारित व्यवस्थापन (Management by Objectives – MBO) ही संकल्पना कोणी मांडली?
धडा ३: Planning and Decision Making
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. पीटर ड्रकर
पीटर ड्रकर यांनी 'द प्रॅक्टिस ऑफ मॅनेजमेंट' (1954) मध्ये MBO मांडले; त्यात वरिष्ठ व कनिष्ठ मिळून उद्दिष्टे ठरवतात.'व्यवस्थापनाचा विस्तार' (span of management / span of control) म्हणजे काय?
धडा ४: Organising and Organisation Structure
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. एक व्यवस्थापक परिणामकारकपणे देखरेख करू शकेल अशा कनिष्ठांची संख्या
कमी विस्तार म्हणजे एका व्यवस्थापकाखाली कमी कनिष्ठ (उंच रचना); जास्त विस्तार म्हणजे जास्त कनिष्ठ (सपाट रचना).अयोग्य उमेदवारांना वगळत जात असल्याने कोणत्या कर्मचारी व्यवस्थापन (staffing) प्रक्रियेला 'नकारात्मक' प्रक्रिया म्हणतात?
धडा ५: Staffing
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. निवड (selection)
भरतीत जास्तीत जास्त अर्जदार आकर्षित केले जातात (सकारात्मक); निवडीत टप्प्याटप्प्याने वगळून सर्वात योग्य उमेदवार निवडला जातो (नकारात्मक).सर्व निर्णय स्वतःच घेऊन कनिष्ठांनी फक्त आज्ञापालन करावे अशी अपेक्षा ठेवणारा नेता कोणती नेतृत्वशैली वापरतो?
धडा ६: Directing and Leadership
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. हुकूमशाही (autocratic)
हुकूमशाही नेता सर्व अधिकार स्वतःकडे ठेवतो; लोकशाही/सहभागी नेता सल्ला घेतो, तर मुक्त नेता निर्णय गटावर सोडतो.मास्लो यांच्या गरजांच्या उतरंडीत (hierarchy of needs) सर्वात वर कोणती गरज आहे?
धडा ७: Motivation and its Theories
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. आत्मसाक्षात्काराच्या गरजा (self-actualisation)
मास्लोचा क्रम: शारीरिक, सुरक्षितता, सामाजिक, आत्मसन्मान आणि सर्वात वर आत्मसाक्षात्कार (आपल्या क्षमतेनुसार पूर्ण विकास).प्रेरणेचा द्विघटक सिद्धांत (two-factor theory – आरोग्य घटक व प्रेरक घटक) कोणी मांडला?
धडा ७: Motivation and its Theories
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. फ्रेडरिक हर्झबर्ग
हर्झबर्ग यांच्या मते आरोग्य घटक (वेतन, कामाची स्थिती) फक्त असमाधान टाळतात, तर प्रेरक घटक (यश, मान्यता) प्रेरणा देतात.नियंत्रण प्रक्रियेतील (controlling process) पहिली पायरी कोणती?
धडा ८: Controlling and Coordination
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. कामगिरीची मानके (standards) निश्चित करणे
नियंत्रणाच्या पायऱ्या: मानके ठरवणे, प्रत्यक्ष कामगिरी मोजणे, मानकांशी तुलना करणे आणि नंतर सुधारात्मक कृती.
बी.कॉम. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.