बी.कॉम. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २) व्यवसाय व्यवस्थापन – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
व्यवस्थापनाच्या कार्यांसाठी 'POSDCORB' हे संक्षिप्त रूप कोणी मांडले?
धडा १: Nature and Functions of Management
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. ल्यूथर गुलिक
ल्यूथर गुलिक (उर्विक यांच्यासोबत, 1937) यांनी POSDCORB मांडले: नियोजन, संघटन, कर्मचारी व्यवस्थापन, निर्देशन, समन्वय, अहवाल आणि अंदाजपत्रक.मानवी संबंध दृष्टिकोनाची (human relations approach) सुरुवात करणारे प्रसिद्ध हॉथॉर्न प्रयोग (Hawthorne experiments) कोणाशी संबंधित आहेत?
धडा २: Evolution of Management Thought (Taylor, Fayol)
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. एल्टन मेयो
वेस्टर्न इलेक्ट्रिक कंपनीतील एल्टन मेयो यांच्या हॉथॉर्न अभ्यासातून कामगारांच्या उत्पादकतेवर सामाजिक व मानवी घटकांचा परिणाम होतो हे दिसून आले.हेन्री फेयॉल यांनी व्यवस्थापनाची किती सामान्य तत्त्वे मांडली?
धडा २: Evolution of Management Thought (Taylor, Fayol)
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. 14
फेयॉल यांनी कामाची विभागणी, आदेशाची एकता, श्रेणी साखळी (scalar chain), सांघिक भावना (esprit de corps) अशी 14 तत्त्वे मांडली.पुन्हा पुन्हा येणाऱ्या परिस्थितीत वारंवार वापरली जाणारी धोरणे, कार्यपद्धती आणि नियम ही कोणत्या योजनांची उदाहरणे आहेत?
धडा ३: Planning and Decision Making
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. स्थायी योजना (standing plans)
स्थायी योजना वारंवार येणाऱ्या परिस्थितीत मार्गदर्शन करतात; कार्यक्रम व अंदाजपत्रकासारख्या एकल-उपयोगी योजना एका विशिष्ट हेतूसाठी बनवल्या जातात.संघटनेचा सर्वात जुना व सोपा प्रकार, ज्याला लष्करी (military) किंवा श्रेणीबद्ध (scalar) संघटन असेही म्हणतात, कोणता?
धडा ४: Organising and Organisation Structure
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. रेषा संघटन (line organisation)
रेषा संघटनेत अधिकार लष्कराप्रमाणे वरून खाली सरळ उभ्या रेषेत जातात.प्रत्यक्ष कामाच्या ठिकाणासारखीच यंत्रे व साधने असलेल्या स्वतंत्र खोलीत दिले जाणारे प्रशिक्षण कोणते?
धडा ५: Staffing
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. व्हेस्टिब्यूल प्रशिक्षण (vestibule training)
व्हेस्टिब्यूल प्रशिक्षणात प्रत्यक्ष कामाचे वातावरण कारखान्यापासून दूर तयार केले जाते, त्यामुळे प्रत्यक्ष उत्पादनात अडथळा न आणता प्रशिक्षण होते.लोकांविषयीची काळजी आणि उत्पादनाविषयीची काळजी यांवर नेत्यांचे मूल्यमापन करणारी 'व्यवस्थापकीय जाळी' (Managerial Grid) कोणी विकसित केली?
धडा ६: Directing and Leadership
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. ब्लेक आणि माउटन
रॉबर्ट ब्लेक व जेन माउटन यांच्या जाळीत उत्पादनाविषयीची काळजी आणि लोकांविषयीची काळजी दाखवली जाते; 9,9 'संघ व्यवस्थापन' शैली आदर्श मानली जाते.कामाच्या ठिकाणी मानवी स्वभावाविषयीचा 'X सिद्धांत व Y सिद्धांत' (Theory X and Theory Y) कोणी मांडला?
धडा ७: Motivation and its Theories
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. डग्लस मॅकग्रेगर
मॅकग्रेगर यांच्या X सिद्धांतानुसार लोकांना काम आवडत नाही व नियंत्रण लागते; Y सिद्धांतानुसार लोकांना काम आवडते व ते जबाबदारी स्वीकारतात. Z सिद्धांत औची यांनी मांडला.सर्व कार्ये व विभाग एकत्र बांधून ठेवत असल्यामुळे खालीलपैकी कशाला 'व्यवस्थापनाचे सार' (essence of management) म्हणतात?
धडा ८: Controlling and Coordination
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. समन्वय (coordination)
समन्वय प्रत्येक कार्यात व पातळीवर असतो आणि सामूहिक प्रयत्न समान उद्दिष्टांकडे वळवतो, म्हणून त्याला व्यवस्थापनाचे सार म्हणतात.व्यवस्थापकांनी मानकांपासूनच्या फक्त महत्त्वाच्या विचलनांकडे लक्ष द्यावे व किरकोळ विचलने कनिष्ठांवर सोडावीत, या तत्त्वाला काय म्हणतात?
धडा ८: Controlling and Coordination
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. अपवादाधारित व्यवस्थापन (management by exception)
अपवादाधारित व्यवस्थापनात फक्त महत्त्वाची विचलने उच्च व्यवस्थापनाकडे कळवली जातात, त्यामुळे त्यांचा वेळ मोठ्या प्रश्नांसाठी वाचतो.
बी.कॉम. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २): इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.