इयत्ता ११ वी मानसशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · बालभारती पाठ्यपुस्तकातून

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.

1. 1879 मध्ये जर्मनीतील लिपझिग येथे पहिली मानसशास्त्रीय प्रयोगशाळा कोणी स्थापन केली?

   धडा १: मानसशास्त्राची कथा

   • असिग्मंड फ्रॉईड
   • बविल्हेम वुंट
   • कहर्मन एबिंगहॉस
   • डहान्स सेले
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. विल्हेम वुंट
   विल्हेम वुंट यांनी 1879 मध्ये लिपझिग येथे पहिली मानसशास्त्रीय प्रयोगशाळा स्थापन केली व आत्मनिरीक्षण पद्धती वापरली.

2. डॉ. सिग्मंड फ्रॉईड यांनी मानसशास्त्राची व्याख्या कशी केली?

   धडा १: मानसशास्त्राची कथा

   • अआत्म्याचा अभ्यास
   • बबोधावस्थेचा (जाणिवेचा) अभ्यास
   • कअबोधावस्थेचा अभ्यास
   • डफक्त चेतासंस्थेचा अभ्यास
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. अबोधावस्थेचा अभ्यास
   फ्रॉईड यांनी मानसशास्त्र म्हणजे अबोधावस्थेचा अभ्यास अशी व्याख्या केली; अनेक समस्यांची मुळे बालपणात असतात असे ते मानत.

3. खालीलपैकी मानसशास्त्राची उपयोजित शाखा कोणती?

   धडा २: मानसशास्त्राच्या शाखा

   • अशैक्षणिक मानसशास्त्र
   • बविकासात्मक मानसशास्त्र
   • कबाल मानसशास्त्र
   • डसामाजिक मानसशास्त्र
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. शैक्षणिक मानसशास्त्र
   शैक्षणिक, चिकित्सा, समुपदेशन व गुन्हेगारी मानसशास्त्र या उपयोजित शाखा आहेत; विकासात्मक, बाल व सामाजिक या सैद्धांतिक शाखा आहेत.

4. पियाजे यांच्या मते बालकात स्व-भान कोणत्या वयात विकसित होऊ लागते?

   धडा ३: ‘स्व’ (Self)

   • अ3 ते 6 महिने
   • ब6 ते 9 महिने
   • क5 ते 6 वर्षे
   • ड15 ते 24 महिने
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. 15 ते 24 महिने
   पाठ्यपुस्तकानुसार पियाजे यांच्या मते स्व-भान 15 ते 24 महिन्यांच्या दरम्यान विकसित होऊ लागते.

5. विकासाचे शीर्ष-पुच्छ तत्त्व (cephalocaudal principle) काय सांगते?

   धडा ४: मानवी विकास

   • अविकास शरीराच्या मध्यभागाकडून बाहेरच्या भागाकडे होतो
   • बविकास डोक्याकडून पायाकडे होतो
   • कविकास विशिष्टाकडून सामान्याकडे होतो
   • डसर्व मुलांचा विकास एकाच वेगाने होतो
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. विकास डोक्याकडून पायाकडे होतो
   शीर्ष-पुच्छ तत्त्वानुसार विकास डोक्याकडून पायाकडे होतो; मध्यभागाकडून बाहेर हा समीप-दूरस्थ तत्त्वाचा नियम आहे.

6. पाठ्यपुस्तकात ताणावरील संशोधनाचे जनक कोणाला म्हटले आहे?

   धडा ६: मानसिक ताण

   • अहान्स सेले
   • बविल्हेम वुंट
   • कजीन पियाजे
   • डहर्मन एबिंगहॉस
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. हान्स सेले
   पाठ्यपुस्तकानुसार हान्स सेले (1907–1982) हे ताणावरील संशोधनाचे जनक आहेत.

7. 'युस्ट्रेस' (eustress) या शब्दातील ग्रीक उपसर्ग 'यु' (eu) याचा अर्थ काय?

   धडा ६: मानसिक ताण

   • अवाईट
   • बदीर्घ
   • कचांगला
   • डअचानक
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. चांगला
   'यु' म्हणजे चांगला; म्हणून युस्ट्रेस म्हणजे प्रेरणा व कामगिरी वाढवणारा सुखावह (धनात्मक) ताण.

8. चेतासंस्थेचा कोणता भाग शरीराला 'लढा किंवा पळा' प्रतिक्रियेसाठी तयार करतो?

   धडा ७: आपली चेतासंस्था

   • अपरानुकंपी चेतासंस्था
   • बकायिक चेतासंस्था
   • कमज्जारज्जू
   • डसहानुकंपी चेतासंस्था
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. सहानुकंपी चेतासंस्था
   सहानुकंपी चेतासंस्था ताणयुक्त व भीतीदायक प्रसंगी शरीराला 'लढा किंवा पळा' साठी तयार करते.

9. हर्मन एबिंगहॉस यांनी विस्मरणावरील प्रयोगांत कोणते साहित्य वापरले?

   धडा ८: स्मृती

   • अचेहऱ्यांची छायाचित्रे
   • बअर्थहीन शब्द (nonsense syllables)
   • कदीर्घ कविता
   • डदूरध्वनी क्रमांक
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. अर्थहीन शब्द (nonsense syllables)
   विस्मरणावरील प्रयोगांचे प्रणेते एबिंगहॉस यांनी अर्थहीन शब्दांच्या याद्या तयार करून प्रयोग केले.

10. ज्ञानेंद्रियांनी ग्रहण केलेले उद्दीपक सर्वप्रथम कोणत्या स्मृतीत राहतात?

    धडा ८: स्मृती

    • अदीर्घकालिक स्मृती
    • बअल्पकालिक स्मृती
    • कवेदनिक स्मृती (sensory memory)
    • डप्रकाशझोत स्मृती
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: क. वेदनिक स्मृती (sensory memory)
    ज्ञानेंद्रियांनी ग्रहण केलेले उद्दीपक वेदनिक स्मृतीत राहतात; ज्यावर लक्ष दिले जाते तीच माहिती अल्पकालिक स्मृतीत जाते.

इयत्ता ११ वी: इतर विषयांचे MCQ

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.