इयत्ता ११ वी पुस्तपालन व लेखाकर्म – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २६ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · बालभारती पाठ्यपुस्तकातून

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.

1. 1494 मध्ये पुस्तपालनाची द्विनोंद पद्धती कोणी विकसित केली?

   धडा १: पुस्तपालन व लेखाकर्माची ओळख

   • अकौटिल्य
   • बल्युका डि बर्गो पॅसिओली
   • कॲडम स्मिथ
   • डपीटर ड्रकर
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. ल्युका डि बर्गो पॅसिओली
   पाठ्यपुस्तकानुसार इटालियन व्यापारी ल्युका डि बर्गो पॅसिओली यांनी 1494 मध्ये द्विनोंद पद्धती विकसित केली.

2. अदत्त भाडे खाते कोणत्या प्रकारचे खाते आहे?

   धडा २: पुस्तपालनाची द्विनोंद पद्धती, अर्थ आणि मूलतत्त्वे

   • अनामधारी खाते
   • बमूर्त वास्तविक खाते
   • कनैसर्गिक व्यक्तीचे खाते
   • डप्रतिनिधीक वैयक्तिक खाते
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. प्रतिनिधीक वैयक्तिक खाते
   अदत्त व आगाऊ बाबींची खाती (उदा. अदत्त भाडे खाते) ही प्रतिनिधीक वैयक्तिक खाती असतात.

3. रमेशला ₹5,000 चा माल उधारीने विकला. रोजकिर्दीत कोणते खाते नावे केले जाते?

   धडा ३: रोजकीर्द / पंजी

   • अविक्री खाते
   • बरमेशचे खाते
   • करोख खाते
   • डखरेदी खाते
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. रमेशचे खाते
   माल रमेशला मिळतो, म्हणून 'लाभ घेणाऱ्याला नावे' या नियमानुसार रमेशचे खाते नावे व विक्री खाते जमा होते.

4. दोन रकानी रोख पुस्तकात कोणता व्यवहार विरुद्ध नोंद (Contra Entry) म्हणून नोंदवला जातो?

   धडा ५: सहाय्यक पुस्तके

   • अबँकेत रोख रक्कम भरली
   • बमाल उधारीने खरेदी केला
   • कमाल उधारीने विकला
   • डवर्षअखेर भाडे अदत्त राहिले
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. बँकेत रोख रक्कम भरली
   एकाच वेळी रोख खाते व बँक खाते प्रभावित झाल्यास विरुद्ध नोंद होते, उदा. बँकेत रोख भरणे.

5. बँकेत भरलेला पण अजून बँकेने वसूल न केलेला धनादेश कोठे दिसतो?

   धडा ६: बँक मेळपत्रक / बँक जुळवणी पत्रक

   • अपासबुकात दिसतो पण रोख पुस्तकात नाही
   • बरोख पुस्तकात आणि पासबुकात दोन्हीकडे नाही
   • करोख पुस्तकात दिसतो पण पासबुकात नाही
   • डफक्त तेरजेत
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. रोख पुस्तकात दिसतो पण पासबुकात नाही
   व्यवसाय धनादेश भरताच रोख पुस्तकात नोंद करतो, पण बँक तो वसूल झाल्यावरच पासबुकात जमा करते.

6. एका यंत्राची मूळ किंमत ₹48,000, अवशेष मूल्य ₹3,000 आणि अनुमानित आयुष्य 9 वर्षे आहे. सरळ रेषा पद्धतीने वार्षिक घसारा किती?

   धडा ७: घसारा / अवक्षयण

   • अ₹5,333
   • ब₹5,667
   • क₹4,500
   • ड₹5,000
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. ₹5,000
   वार्षिक घसारा = (मूळ किंमत − अवशेष मूल्य) ÷ आयुष्य = (48,000 − 3,000) ÷ 9 = ₹5,000.

7. ऱ्हासमान घसारा पद्धतीत (Written Down Value Method) दरवर्षीचा घसारा कशावर काढला जातो?

   धडा ७: घसारा / अवक्षयण

   • अत्या वर्षाच्या सुरुवातीच्या संपत्तीच्या पुस्तकी किमतीवर
   • बदरवर्षी संपत्तीच्या मूळ किमतीवर
   • कसंपत्तीच्या अवशेष मूल्यावर
   • डसंपत्तीच्या बाजारभावावर
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. त्या वर्षाच्या सुरुवातीच्या संपत्तीच्या पुस्तकी किमतीवर
   या पद्धतीत दरवर्षी सुरुवातीच्या (घटलेल्या) पुस्तकी किमतीवर ठरावीक टक्के घसारा आकारला जातो, म्हणून घसारा कमी होत जातो.

8. कार्यालयासाठी घेतलेला उपस्कर चुकून खरेदी खात्याला नावे केला. ही कोणती चूक आहे?

   धडा ८: चुकांची दुरुस्ती

   • अवगळण्याची चूक
   • बभरपाई करणारी चूक
   • कसैद्धांतिक चूक
   • डबेरजेची चूक
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. सैद्धांतिक चूक
   भांडवली बाब महसुली म्हणून नोंदवणे हे लेखांकन तत्त्वांचे उल्लंघन आहे; ही सैद्धांतिक चूक असून तेरजेवर परिणाम करत नाही.

9. व्यापार खात्याची संतुलित संख्या (balancing figure) काय दर्शवते?

   धडा ९: स्वामित्व संस्थेची अंतिम खाती

   • अढोबळ नफा किंवा ढोबळ तोटा
   • बनिव्वळ नफा किंवा निव्वळ तोटा
   • कमालकाचे भांडवल
   • डअंतिम माल साठा
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. ढोबळ नफा किंवा ढोबळ तोटा
   व्यापार खात्याची संतुलित संख्या ढोबळ नफा/ढोबळ तोटा दर्शवते; नफातोटा खात्याची निव्वळ नफा/निव्वळ तोटा.

10. एकेरी नोंद पद्धतीत अंतिम संपत्ती ₹1,20,000 आणि अंतिम देयता ₹45,000 आहेत. अंतिम भांडवल किती?

    धडा १०: एकेरी नोंद पद्धती

    • अ₹1,65,000
    • ब₹75,000
    • क₹45,000
    • ड₹1,20,000
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: ब. ₹75,000
    अंतिम भांडवल = अंतिम संपत्ती − अंतिम देयता = 1,20,000 − 45,000 = ₹75,000 (अंतिम अवस्था विवरणावरून).

इयत्ता ११ वी: इतर विषयांचे MCQ

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.