बी.एससी. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६) भौतिकशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
गाऊसच्या नियमानुसार (Gauss's law), निर्वातात निव्वळ प्रभार q आत असलेल्या बंद पृष्ठभागातून जाणारा एकूण विद्युत अभिवाह (electric flux) किती असतो?
धडा १: Electrostatics and Gauss's Law
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. q/ε₀
गाऊसचा नियम: कोणत्याही बंद पृष्ठभागातून जाणारा एकूण अभिवाह = (आतील निव्वळ प्रभार)/ε₀ = q/ε₀; आत निव्वळ प्रभार नसेल तरच तो शून्य असतो.एका DC स्रोताचा अंतर्गत (थेवेनिन) रोध 4 Ω आहे. भारावर (load) कमाल शक्ती हस्तांतरित होण्यासाठी भार रोध किती असावा?
धडा ३: DC Circuits and Network Theorems
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. 4 Ω
कमाल शक्ती हस्तांतरण प्रमेय (maximum power transfer theorem): भार रोध R_L स्रोताच्या (थेवेनिन) रोधाइतका असताना भारातील शक्ती कमाल असते, म्हणजे येथे 4 Ω.एकसर LCR परिपथात (series LCR circuit) अनुनादाच्या (resonance) वेळी परिपथाची प्रतिबाधा (impedance) किती असते?
धडा ४: Alternating Current Circuits
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. किमान आणि R इतकी
अनुनादाच्या वेळी X_L = X_C असते, त्यामुळे Z = √(R² + (X_L − X_C)²) = R, ही शक्य असलेली किमान प्रतिबाधा आहे.पूर्ण-तरंग दिष्टकारीची (full-wave rectifier) कमाल सैद्धांतिक कार्यक्षमता (efficiency) किती असते?
धडा ९: Semiconductor Diodes and Rectifiers
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. 81.2%
पूर्ण-तरंग दिष्टकारीसाठी η_max = 8/π² ≈ 0.812, म्हणजे अर्ध-तरंग दिष्टकारीच्या 40.6% च्या दुप्पट.व्होल्टेजने नियंत्रित होणारा बदलता धारित्र (variable capacitor) म्हणून कोणता डायोड वापरला जातो?
धडा १०: Optoelectronic and Special Diodes: LED, Photodiode, Solar Cell, Varactor
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. व्हॅरॅक्टर डायोड (varactor diode)
पश्चदिशा अभिनतीत (reverse bias) व्हॅरॅक्टरच्या रिक्तता थराची (depletion layer) रुंदी, म्हणून धारिता (capacitance), लावलेल्या व्होल्टेजनुसार बदलते.एका ट्रान्झिस्टरचा सामायिक-आधार (common-base) धारा लाभ α = 0.98 आहे. त्याचा सामायिक-उत्सर्जक (common-emitter) धारा लाभ β किती?
धडा ११: Transistors
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. 49
β = α/(1 − α) = 0.98/0.02 = 49.संक्रियात्मक प्रवर्धकाच्या (op-amp) व्यस्त प्रवर्धकात (inverting amplifier) Rf = 100 kΩ आणि Rin = 10 kΩ आहे. त्याचा व्होल्टेज लाभ किती?
धडा १२: Operational Amplifiers
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. −10
व्यस्त प्रवर्धकाचा लाभ A = −Rf/Rin = −100/10 = −10 (ऋण चिन्ह 180° कला बदल दाखवते).संवेग (momentum) p असलेल्या कणाची डी ब्रॉग्ली तरंगलांबी (de Broglie wavelength) किती असते?
धडा १३: Origin of Quantum Mechanics
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. h/p
डी ब्रॉग्लीच्या मते प्रत्येक गतिमान कणाशी एक तरंग निगडित असतो, ज्याची तरंगलांबी λ = h/p असते.एकमितीय अनंत विभव पेटीतील (one-dimensional infinite potential box) कणासाठी दुसऱ्या आणि पहिल्या ऊर्जा पातळीचे गुणोत्तर E₂/E₁ किती?
धडा १४: Schrödinger Equation
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. 4
E_n = n²h²/(8mL²), म्हणजे ऊर्जा ∝ n²; E₂/E₁ = 2²/1² = 4.रामन वर्णपटात (Raman spectrum) आपाती (रेले) रेषेच्या तुलनेत स्टोक्स रेषा (Stokes lines) कोठे दिसतात?
धडा २०: Raman Effect
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. कमी वारंवारतेवर (जास्त तरंगलांबी)
स्टोक्स प्रकीर्णनात रेणू फोटॉनकडून ऊर्जा घेतो, म्हणून प्रकीर्णित प्रकाशाची वारंवारता कमी होते; अँटी-स्टोक्स रेषा जास्त वारंवारतेवर असतात.
बी.एससी. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.