इयत्ता १२ वी अर्थशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २८ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · बालभारती पाठ्यपुस्तकातून

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. रोज सकाळी ८ वाजता नवीन १० प्रश्न.

सूक्ष्म अर्थशास्त्रात अर्थव्यवस्थेचे लहान वैयक्तिक घटकांमध्ये विभाजन करून प्रत्येक घटकाचा स्वतंत्रपणे तपशीलवार अभ्यास केला जातो. या पद्धतीला काय म्हणतात?

धडा १: सूक्ष्म आणि स्थूल अर्थशास्त्राचा परिचय
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. विभाजन पद्धत
सूक्ष्म अर्थशास्त्र विभाजन पद्धत वापरते; स्थूल अर्थशास्त्र संपूर्ण अर्थव्यवस्थेचा अभ्यास करणारी एकत्रीकरण पद्धत वापरते.
एका उपभोक्त्याला वस्तूच्या १ ते ६ नगांपासून मिळणारी एकूण उपयोगिता अनुक्रमे ८, १४, १८, २०, २० व १८ युटिल्स आहे. कोणत्या नगाला तो सर्वाधिक समाधानाचा (तृप्ती) बिंदू गाठतो?

धडा २: उपयोगिता विश्लेषण
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. पाचवा नग
सीमान्त उपयोगिता = ८, ६, ४, २, ०, −२. पाचव्या नगाला एकूण उपयोगिता महत्तम (२०) व सीमान्त उपयोगिता शून्य होते, हाच तृप्ती बिंदू.
लोक साखरेची मागणी करतात म्हणून साखर कारखान्यात कामगारांची मागणी निर्माण होते. उत्पादन घटकांच्या अशा मागणीला काय म्हणतात?

धडा ३: मागणीचे विश्लेषण (३ अ)
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. अप्रत्यक्ष (परोक्ष) मागणी
पुढील उत्पादनासाठी लागणाऱ्या वस्तूंची म्हणजे उत्पादन घटकांची मागणी अप्रत्यक्ष किंवा परोक्ष मागणी असते.
एका वस्तूची किंमत १५% ने कमी झाली, पण तिच्या मागणीत कोणताही बदल झाला नाही. ही मागणी कोणती?

धडा ४: मागणीची लवचिकता (३ ब)
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. संपूर्ण अलवचीक मागणी (Ed = 0)
किमतीत कितीही शेकडा बदल झाला तरी मागणीत बदल होत नाही तेव्हा Ed = 0, म्हणजे संपूर्ण अलवचीक मागणी.
एका विशिष्ट वेतनदरानंतर श्रमिक कामापेक्षा विश्रांतीला प्राधान्य देतो, त्यामुळे वेतन वाढत असूनही त्याचे कामाचे तास कमी होतात. हे कशाने दाखवले जाते?

धडा ५: पुरवठा विश्लेषण
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. श्रमाचा मागे वळणारा पुरवठा वक्र
विशिष्ट पातळीनंतर वेतन वाढल्यास श्रमाचा पुरवठा कमी होतो व पुरवठा वक्र मागे वळतो; हा पुरवठ्याच्या नियमाचा अपवाद आहे.
मोबाईल सेवा पुरवणाऱ्या कंपन्या व सिमेंट कंपन्या, जिथे बाजारावर काही मोजक्याच संस्थांचे वर्चस्व असते, ही कोणत्या बाजाराची उदाहरणे आहेत?

धडा ६: बाजाराचे प्रकार
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. अल्पाधिकार
अल्पाधिकार ('oligo' = अल्पसंख्य, 'poly' = विक्रेते) म्हणजे काही विक्रेते असलेला बाजार; उदा. मोबाईल सेवा, सिमेंट कंपन्या.
काही वस्तूंच्या आधारभूत वर्षातील किमतींची बेरीज ₹160 व चालू वर्षातील किमतींची बेरीज ₹200 आहे. साधा किंमत निर्देशांक किती?

धडा ७: निर्देशांक
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. 125
P01 = Σp1 ÷ Σp0 × 100 = 200 ÷ 160 × 100 = 125.
एका देशाचे स्थूल राष्ट्रीय उत्पादन (GNP) ₹5,000 कोटी असून भांडवली वस्तूंचा घसारा ₹600 कोटी आहे. निव्वळ राष्ट्रीय उत्पादन (NNP) किती?

धडा ८: राष्ट्रीय उत्पन्न
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. ₹4,400 कोटी
निव्वळ राष्ट्रीय उत्पादन = स्थूल राष्ट्रीय उत्पादन − घसारा = 5,000 − 600 = ₹4,400 कोटी.
कोणत्या कराचा भार करदाता इतर व्यक्तींवर हस्तांतरित करू शकतो, त्यामुळे कराघात व करभार निरनिराळ्या व्यक्तींवर पडतो?

धडा ९: भारतातील सार्वजनिक वित्तव्यवहार
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. वस्तू व सेवा कर (GST) सारखा अप्रत्यक्ष कर
अप्रत्यक्ष कर वस्तू व सेवांवर लागतो; त्याचा भार इतरांवर ढकलता येतो, म्हणून कराघात व करभार वेगवेगळ्या घटकांवर पडतो (उदा. GST).
नाणे बाजारात फक्त एका दिवसासाठी (२४ तासांसाठी) कर्ज म्हणून घेतलेल्या किंवा दिलेल्या पैशाला काय म्हणतात?

धडा १०: भारतातील नाणेबाजार आणि भांडवलबाजार
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. मागणी पैसा (कॉल मनी)
एका दिवसासाठी दिलेला पैसा म्हणजे मागणी (कॉल) पैसा; एका दिवसापेक्षा जास्त ते १४ दिवसांपर्यंत दिलेला पैसा म्हणजे दखल (नोटीस) पैसा.

📘 या विषयाच्या नोट्स 📚 बालभारती पाठ्यपुस्तक PDF 📝 सर्व विषयांचे MCQ

इयत्ता १२ वी: इतर विषयांचे MCQ

इंग्रजी युवकभारती मराठी युवकभारती हिंदी (युवकभारती)गणित व संख्याशास्त्र भाग 1 गणित व संख्याशास्त्र भाग 2 पुस्तपालन व लेखाकर्म वाणिज्य संघटन व व्यवस्थापन चिटणिसाची कार्यपद्धती गणित व संख्याशास्त्र (वाणिज्य) भाग 1 गणित व संख्याशास्त्र (वाणिज्य) भाग 2 इतिहास भूगोल राज्यशास्त्र समाजशास्त्र मानसशास्त्र

मागील दिवसांचे MCQ

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.