इयत्ता १२ वी रसायनशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २८ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · बालभारती पाठ्यपुस्तकातून

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. रोज सकाळी ८ वाजता नवीन १० प्रश्न.

1. fcc (ccp) एकक कोषाच्या (unit cell) एकूण आकारमानापैकी किती टक्के आकारमान प्रत्यक्ष कणांनी व्यापलेले असते?

   धडा १: Solid State

   • अ52.4%
   • ब68%
   • क74%
   • ड26%
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 74%
   fcc/ccp (तसेच hcp) जालकात संकुलन क्षमता (packing efficiency) 74% असते; उरलेली 26% जागा रिकामी (रिक्ती) असते.

2. कॅल्शिअम क्लोराइड (CaCl₂) पाण्यात पूर्णपणे वियोजित होते. त्याचा अपेक्षित व्हॅन्ट हॉफ गुणक (van't Hoff factor, i) किती?

   धडा २: Solutions

   • अ3
   • ब1
   • क2
   • ड4
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. 3
   CaCl₂ → Ca²⁺ + 2Cl⁻ असे एका सूत्र एककापासून 3 आयन मिळतात, म्हणून पूर्ण वियोजनासाठी i = 3.

3. पुढीलपैकी कोणते दोन पदार्थ एकत्र पाण्यात विरघळवल्यास आम्लधर्मी बफर द्रावण (acidic buffer) तयार होते?

   धडा ३: Ionic Equilibria

   • अHCl आणि NaCl
   • बCH₃COOH आणि CH₃COONa
   • कNH₄OH आणि NH₄Cl
   • डNaOH आणि NaCl
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. CH₃COOH आणि CH₃COONa
   आम्लधर्मी बफरमध्ये दुर्बल आम्ल आणि त्याचे प्रबल आम्लारीसोबतचे क्षार असतात, उदा. ॲसेटिक आम्ल व सोडिअम ॲसेटेट.

4. प्राथमिक संदर्भ विद्युत अग्र (reference electrode) म्हणून वापरल्या जाणाऱ्या प्रमाणित हायड्रोजन विद्युत अग्राचे (SHE) विभव किती मानले जाते?

   धडा ५: Electrochemistry

   • अ+1.00 V
   • ब−0.76 V
   • क+0.34 V
   • ड0 V (संकेतानुसार शून्य)
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. 0 V (संकेतानुसार शून्य)
   SHE हे प्राथमिक संदर्भ विद्युत अग्र आहे आणि त्याचे विभव संकेतानुसार (arbitrarily) शून्य मानले जाते.

5. शून्य कोटीच्या अभिक्रियेसाठी (zero order reaction) अभिक्रियेचा दर:

   धडा ६: Chemical Kinetics

   • अअभिक्रियाकारकाची संहती दुप्पट केल्यास दुप्पट होतो
   • बअभिक्रियाकारकाच्या संहतीच्या वर्गाच्या समप्रमाणात असतो
   • कअभिक्रियाकारकाच्या संहतीवर अवलंबून नसतो
   • डअभिक्रियेच्या सुरुवातीला शून्य असतो
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. अभिक्रियाकारकाच्या संहतीवर अवलंबून नसतो
   शून्य कोटीच्या अभिक्रियेसाठी दर = k[A]⁰ = k, म्हणून संहती कितीही असली तरी दर तोच राहतो.

6. K₄[Fe(CN)₆] मध्ये लोहाची (Fe) ऑक्सिडीकरण अवस्था (oxidation state) किती?

   धडा ९: Coordination Compounds

   • अ+3
   • ब+2
   • क+4
   • ड0
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. +2
   संकुल आयन [Fe(CN)₆]⁴⁻ आहे: x + 6(−1) = −4, म्हणून x = +2.

7. मिथिल ब्रोमाइड (CH₃Br) कोरड्या ईथरमध्ये धातू सोडिअमसोबत तापवले (वुर्ट्झ अभिक्रिया, Wurtz reaction). कोणते अल्केन तयार होते?

   धडा १०: Halogen Derivatives

   • अइथेन
   • बमिथेन
   • कप्रोपेन
   • डब्युटेन
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. इथेन
   वुर्ट्झ अभिक्रियेत दोन अल्किल गट जोडले जातात (R–R), त्यामुळे कार्बन संख्या दुप्पट होते: 2CH₃Br + 2Na → CH₃–CH₃ + 2NaBr.

8. क्लोरोफॉर्म व अल्कोहोलिक KOH सोबत तापवल्यावर दुर्गंधी आयसोसायनाइड तयार होणे (कार्बिलअमाइन चाचणी, carbylamine test) ही कशाची चाचणी आहे?

   धडा १३: Amines

   • अफक्त तृतीयक अमाइन
   • बफक्त द्वितीयक अमाइन
   • कसर्व अमाइड
   • डफक्त प्राथमिक अमाइन
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. फक्त प्राथमिक अमाइन
   फक्त प्राथमिक अमाइन (ॲलिफॅटिक किंवा ॲरोमॅटिक) क्लोरोफॉर्म व अल्कोहोलिक KOH सोबत दुर्गंधी आयसोसायनाइड देतात.

9. DNA च्या द्विसर्पिल (double helix) रचनेत ग्वानीन व सायटोसीन यांच्यात किती हायड्रोजन बंध असतात?

   धडा १४: Biomolecules

   • अएक
   • बदोन
   • कतीन
   • डचार
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. तीन
   ग्वानीन सायटोसीनसोबत तीन हायड्रोजन बंध तयार करते, तर ॲडेनीन थायमीनसोबत दोन.

10. हरित रसायनशास्त्राची (green chemistry) 12 तत्त्वे कोणी मांडली आणि त्यांना हरित रसायनशास्त्राचे जनक म्हणतात?

    धडा १६: Green Chemistry and Nanochemistry

    • अरिचर्ड फाइनमन
    • बपॉल टी. अनास्तास
    • कनोरिओ तानिगुची
    • डलायनस पॉलिंग
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: ब. पॉल टी. अनास्तास
    पॉल टी. अनास्तास यांनी हरित रसायनशास्त्राची बारा तत्त्वे मांडली; फाइनमन व तानिगुची हे नॅनोतंत्रज्ञानाशी संबंधित आहेत.

इयत्ता १२ वी: इतर विषयांचे MCQ

मागील दिवसांचे MCQ

• २७ ऑक्टोबर २०२६
• २६ ऑक्टोबर २०२६

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.