बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४) भौतिकशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
एक स्फटिक प्रतल (crystal plane) x, y व z अक्षांना अनुक्रमे 2a, 3b व ∞ (z-अक्षाला समांतर) येथे छेदते. त्याचे मिलर निर्देशांक (Miller indices) किती?
धडा १: Crystal Structure
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. (3 2 0)
2, 3, ∞ यांचे व्यस्त ½, ⅓, 0; लसावि 6 ने गुणल्यावर (3 2 0) मिळते.सोडियम क्लोराइडच्या (NaCl) स्फटिकात अणू मुख्यतः कोणत्या बंधाने एकत्र धरून ठेवलेले असतात?
धडा २: Bonding in Solids
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. आयनिक बंध (ionic bonding)
Na आपला बाह्य इलेक्ट्रॉन Cl ला देतो; तयार झालेले Na⁺ व Cl⁻ आयन स्थितिक विद्युत आकर्षणाने धरले जातात, म्हणजे आयनिक बंध.डिबाय प्रतिमानानुसार (Debye model) अतिशय कमी तापमानाला घन पदार्थाची जालक विशिष्ट उष्मा (lattice specific heat) निरपेक्ष तापमान T शी कशी बदलते?
धडा ४: Lattice Vibrations and Specific Heat of Solids
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. T³
डिबायचा T³ नियम: कमी तापमानाला Cv ∝ T³, जो प्रयोगाशी जुळतो; आइनस्टाइन प्रतिमानात ती खूप वेगाने (घातांकी) कमी होते.निरपेक्ष शून्य (0 K) तापमानाला धातूमधील सर्वात वरच्या भरलेल्या इलेक्ट्रॉन ऊर्जा पातळीच्या ऊर्जेला काय म्हणतात?
धडा ५: Free Electron Theory of Metals
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. फर्मी ऊर्जा (Fermi energy)
0 K ला इलेक्ट्रॉन फर्मी ऊर्जा E_F पर्यंतच्या सर्व पातळ्या भरतात; त्यावरील सर्व पातळ्या रिकाम्या असतात.भिंगातील वर्णविपथन (chromatic aberration) कशामुळे होते?
धडा ८: Cardinal Points and Aberrations of Lenses
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. भिंगाच्या पदार्थाचा अपवर्तनांक वेगवेगळ्या तरंगलांबींसाठी वेगवेगळा असल्याने
μ तरंगलांबीवर अवलंबून असल्याने (अपस्करण) वेगवेगळे रंग वेगवेगळ्या बिंदूंवर केंद्रित होतात; अवर्णी जोडभिंग (achromatic doublet) हे कमी करते.फ्राउनहोफर विवर्तनात (Fraunhofer diffraction) अडथळ्यावर किंवा छिद्रावर पडणारे तरंगाग्र (wavefront) कोणत्या प्रकारचे असते?
धडा १०: Diffraction of Light
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. प्रतलीय (plane)
फ्राउनहोफर विवर्तनात उद्गम व पडदा (भिंगांच्या साहाय्याने) प्रभावीपणे अनंत अंतरावर असतात, त्यामुळे प्रतलीय तरंगाग्र वापरले जाते; फ्रेनेल विवर्तनात गोलीय किंवा दंडगोलाकार तरंगाग्र असते.साध्या छायाचित्राच्या तुलनेत होलोग्राम (hologram) कशाची नोंद करतो?
धडा १३: Holography and Applications of Lasers
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. वस्तूकडून येणाऱ्या प्रकाशाचा आयाम (amplitude) व कला (phase) दोन्ही
होलोग्राममध्ये वस्तू-किरण व संदर्भ-किरण यांचे व्यतिकरण नोंदले जाते; त्यात आयामासोबत कलाही साठते, त्यामुळे त्रिमितीय प्रतिमा मिळते.d²x/dt² + ω²x = 0 हे अवकल समीकरण (differential equation) कशाचे वर्णन करते?
धडा १७: Differential Equations in Physics
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. सरल आवर्त गती (simple harmonic motion)
याचे उत्तर x = A sin(ωt + φ) हे कोनीय वारंवारता ω असलेले सरल आवर्त दोलन आहे; यात अवमंदन पद नाही.(−π, π) मधील विषम फलनाच्या (odd function) f(x) फूरिए श्रेणीत (Fourier series) काय असते?
धडा १८: Fourier Series in Physics
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. फक्त sine पदे
विषम फलनासाठी f(x)cos nx विषम असल्याने a₀ व सर्व aₙ शून्य होतात; फक्त bₙ sin nx पदे उरतात.डिरॅक डेल्टा फलनाचे δ(x) फूरिए रूपांतरण (Fourier transform) काय असते?
धडा १९: Fourier Transform
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. एक स्थिरांक (सर्व k साठी सारखा)
चाळणी गुणधर्मामुळे (sifting property) ∫δ(x)e^(−ikx)dx = 1, म्हणून रूपांतरण स्थिरांक असते (संकेतानुसार प्रमाणक गुणक वगळता).
बी.एससी. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४): इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.