बी.कॉम. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४) व्यावसायिक कायदे – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
भारतीय करार कायदा 1872 च्या कलम 2(h) नुसार करार (contract) म्हणजे:
धडा १: Indian Contract Act, 1872: Essentials of a Valid Contract
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. कायद्याने अंमलबजावणी करता येणारा समझोता (agreement)
कलम 2(h) नुसार कायद्याने अंमलबजावणी करता येणारा समझोता म्हणजे करार; जो समझोता कायद्याने लागू होत नाही तो करार नाही.अज्ञान व्यक्तीशी (minor) केलेला समझोता हा:
धडा १: Indian Contract Act, 1872: Essentials of a Valid Contract
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. सुरुवातीपासूनच शून्य (void ab initio)
अज्ञान व्यक्ती करार करण्यास सक्षम नसते (कलम 11), म्हणून असा समझोता सुरुवातीपासूनच शून्य असतो (मोहरी बीबी वि. धर्मोदास घोष).हमी करारात (contract of guarantee) हमी देणाऱ्या व्यक्तीला काय म्हणतात?
धडा २: Special Contracts: Indemnity, Guarantee, Bailment and Agency
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. जामीनदार (surety)
हमी करारात तीन पक्ष असतात: जामीनदार हमी देतो, मुख्य ऋणकोवर कर्ज असते आणि धनकोला ते मिळायचे असते.उपनिधान करारात (bailment) ज्या व्यक्तीकडे वस्तू सोपवल्या जातात तिला काय म्हणतात?
धडा २: Special Contracts: Indemnity, Guarantee, Bailment and Agency
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. उपनिधिग्राही (bailee)
उपनिधाता वस्तू सोपवतो आणि उपनिधिग्राही त्या एखाद्या उद्देशासाठी घेऊन नंतर परत करतो (कलम 148).वस्तुविक्री कायदा 1930 नुसार 'कॅव्हिएट एम्प्टर (caveat emptor)' या तत्त्वाचा अर्थ:
धडा ३: Sale of Goods Act, 1930
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. खरेदीदाराने सावध राहावे
या तत्त्वानुसार (कलम 16) माल तपासण्याची जबाबदारी खरेदीदाराची असते; काही अपवाद वगळता विक्रेत्याला प्रत्येक दोष सांगणे बंधनकारक नाही.परक्राम्य संलेख कायदा 1881 नुसार कोणता संलेख नेहमी विशिष्ट बँकेवर काढला जातो?
धडा ४: Negotiable Instruments Act, 1881
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. धनादेश (cheque)
कलम 6 नुसार धनादेश म्हणजे विशिष्ट बँकेवर काढलेले आणि मागणी होताच देय असलेले विनिमय पत्र.ग्राहक संरक्षण कायदा 2019 अंतर्गत ग्राहक हक्क, अनुचित व्यापार प्रथा आणि दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती यांचे नियमन करण्यासाठी कोणते प्राधिकरण स्थापन झाले?
धडा ५: Consumer Protection Act, 2019
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरण (CCPA)
2019 च्या कायद्याने ग्राहक हक्कांचे संरक्षण व अंमलबजावणी करण्यासाठी केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरण (CCPA) निर्माण केले.कंपनी कायदा 2013 नुसार सार्वजनिक कंपनी (public company) स्थापन करण्यासाठी किमान किती सभासद आवश्यक असतात?
धडा ६: Companies Act, 2013: Formation of a Company
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. 7
कलम 3 नुसार सार्वजनिक कंपनीसाठी किमान 7, खाजगी कंपनीसाठी 2 आणि एक व्यक्ती कंपनीसाठी 1 व्यक्ती लागते.कंपनीशी व्यवहार करणाऱ्या बाहेरील व्यक्तींचे संरक्षण करणारे अंतर्गत व्यवस्थापनाचे तत्त्व (doctrine of indoor management) कोणत्या खटल्यातून आले?
धडा ७: Memorandum and Articles of Association
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. रॉयल ब्रिटिश बँक वि. टरक्वांड
रॉयल ब्रिटिश बँक वि. टरक्वांड खटल्यात ठरले की कंपनीच्या अंतर्गत औपचारिकता पूर्ण झाल्या आहेत असे बाहेरील व्यक्ती गृहीत धरू शकते.कंपनी कायदा 2013 नुसार दोन वार्षिक सर्वसाधारण सभांमध्ये (AGM) जास्तीत जास्त किती अंतर असू शकते?
धडा ८: Company Meetings and Management
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. 15 महिने
कलम 96 नुसार एका वार्षिक सर्वसाधारण सभेपासून पुढील सभेपर्यंत 15 महिन्यांपेक्षा जास्त अंतर असू नये.
बी.कॉम. द्वितीय वर्ष (सत्र ३ व ४): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.