इयत्ता ११ वी रसायनशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)

📅 २८ ऑक्टोबर २०२६ · १० प्रश्न · बालभारती पाठ्यपुस्तकातून

टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.

1. स्थिर प्रमाणाचा नियम (law of definite proportion) कोणी मांडला?

   धडा १: Some Basic Concepts of Chemistry

   • अजॉन डाल्टन
   • बजोसेफ प्रूस्ट
   • कगे-लुसॅक
   • डअमेदिओ अॅव्होगॅड्रो
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. जोसेफ प्रूस्ट
   जोसेफ प्रूस्ट यांनी मांडले की दिलेल्या संयुगात, त्याचा स्रोत कोणताही असला तरी, मूलद्रव्यांचे वजनी प्रमाण नेहमी सारखेच असते.

2. 0.04050 g या मापनात किती सार्थक अंक (significant figures) आहेत?

   धडा २: Introduction to Analytical Chemistry

   • अ2
   • ब3
   • क4
   • ड5
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 4
   पहिल्या शून्येतर अंकाच्या डावीकडील शून्ये सार्थक नसतात; 4 व 5 मधील शून्य आणि दशांश चिन्हानंतर शेवटचे शून्य सार्थक असतात: 4, 0, 5, 0 = 4.

3. कागदी वर्णलेखनात (paper chromatography) स्थिर प्रावस्था (stationary phase) म्हणून काय कार्य करते?

   धडा ३: Some Analytical Techniques

   • अकागदाच्या तंतूंमध्ये अडकलेले पाणी
   • बकागदावर वर चढणारा द्रावक
   • ककागदावर ठिपका म्हणून लावलेले मिश्रण
   • डपात्रातील हवा
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. कागदाच्या तंतूंमध्ये अडकलेले पाणी
   कागदी वर्णलेखन हे विभाजन वर्णलेखन आहे: कागदाच्या तंतूंतील पाणी स्थिर द्रव प्रावस्था असते आणि द्रावक चल प्रावस्था (mobile phase) असतो.

4. d उपकवचात (subshell) किती कक्षके (orbitals) असतात?

   धडा ४: Structure of Atom

   • अ1
   • ब3
   • क7
   • ड5
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. 5
   d उपकवचात पाच कक्षके असतात: dxy, dyz, dxz, dx²−y² आणि dz².

5. अल्कली धातू द्रव अमोनियात विरघळून गडद निळे द्रावण देतात. या निळ्या रंगासाठी काय जबाबदार असते?

   धडा ८: Elements of Group 1 and 2

   • अअमोनियायुक्त इलेक्ट्रॉन (ammoniated electrons)
   • बअमोनियायुक्त धातू धनायन
   • कविरघळलेला नायट्रोजन वायू
   • डतयार झालेले धातूचे हायड्रॉक्साइड
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. अमोनियायुक्त इलेक्ट्रॉन (ammoniated electrons)
   द्रव अमोनियातील अल्कली धातूंच्या द्रावणाचा गडद निळा रंग अमोनियायुक्त इलेक्ट्रॉनमुळे असतो.

6. गट 14 (कार्बन कुल) मधील मूलद्रव्यांचे संयुजा कवचाचे सर्वसाधारण इलेक्ट्रॉन संरूपण कोणते?

   धडा ९: Elements of Group 13, 14 and 15

   • अns² np¹
   • बns² np²
   • कns² np³
   • डns² np⁴
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ब. ns² np²
   गट 14 मधील मूलद्रव्यांत चार संयुजा इलेक्ट्रॉन असतात, दोन s मध्ये व दोन p मध्ये: ns² np² (उदा. C: [He]2s²2p²).

7. स्थिर दाबाला, ठरावीक वस्तुमानाचा वायू 300 K ला 2.0 L आकारमान व्यापतो. 450 K ला त्याचे आकारमान किती होईल?

   धडा १०: States of Matter

   • अ1.3 L
   • ब2.5 L
   • क3.0 L
   • ड4.5 L
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: क. 3.0 L
   चार्ल्सच्या नियमानुसार (Charles' law) V₁/T₁ = V₂/T₂, म्हणून V₂ = 2.0 × 450 ÷ 300 = 3.0 L.

8. कोळशासारख्या स्थायू अधिशोषकावर (adsorbent) खालीलपैकी कोणत्या वायूचे अधिशोषण (adsorption) सर्वाधिक होते?

   धडा ११: Adsorption and Colloids

   • अH₂
   • बN₂
   • कO₂
   • डNH₃
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: ड. NH₃
   सहज द्रवरूप होणाऱ्या (उच्च क्रांतिक तापमान) NH₃, SO₂, Cl₂ सारख्या वायूंचे अधिशोषण H₂, N₂, O₂ पेक्षा खूप जास्त होते.

9. 80 g किरणोत्सारी नमुन्याचा अर्धायुकाल (half-life) 5 दिवस आहे. 15 दिवसांनंतर त्यापैकी किती अविघटित राहील?

   धडा १३: Nuclear Chemistry and Radioactivity

   • अ10 g
   • ब20 g
   • क26.7 g
   • ड40 g
   उत्तर दाखवा

   उत्तर: अ. 10 g
   15 दिवस = 3 अर्धायुकाल, म्हणून 80 → 40 → 20 → 10 g शिल्लक राहते.

10. कार्बोकॅटायनमधील (carbocation) धनप्रभारित कार्बन अणूचे संकरण (hybridization) कोणते असते?

    धडा १४: Basic Principles of Organic Chemistry

    • अsp
    • बsp²
    • कsp³
    • डdsp²
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: ब. sp²
    कार्बोकॅटायनमधील कार्बन sp² संकरित असून त्याची भूमिती त्रिकोणी प्रतलीय असते; त्याचे असंकरित pz कक्षक रिकामे असते.

इयत्ता ११ वी: इतर विषयांचे MCQ

मागील दिवसांचे MCQ

• २६ ऑक्टोबर २०२६

सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अधिकृत बालभारती पाठ्यपुस्तकातील (ebalbharati.in) धड्यांवरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासोबत धड्याचे नाव दिले आहे.