बी.ए. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६) भूगोल – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
हा २६ ऑक्टोबर २०२६ चा संच आहे. आजचे MCQ सोडवा →
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
फॉन थ्युनेनच्या कृषी भूमी-उपयोग प्रारूपात (Von Thünen's model) शहराभोवतीच्या दुसऱ्या कड्यात कोणता व्यवसाय असतो?
धडा ६: फॉन थ्युनेनचा कृषी स्थान सिद्धांत
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. वनउद्योग (जळाऊ लाकूड व इमारती लाकूड)
जड व अवजड लाकडाची वाहतूक महाग असल्याने फॉन थ्युनेनने भाजीपाला-दुग्ध कड्यानंतर लगेच वनउद्योग ठेवला.आल्फ्रेड वेबरनुसार एखाद्या उद्योगाचा पदार्थ निर्देशांक (material index) 1 पेक्षा जास्त असल्यास तो उद्योग कोठे स्थापन होतो?
धडा ७: उद्योगधंद्यांचे स्थानिकीकरण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. कच्च्या मालाच्या स्रोताजवळ
निर्देशांक 1 पेक्षा जास्त म्हणजे प्रक्रियेत कच्च्या मालाचे वजन घटते, म्हणून कच्च्या मालाजवळ उद्योग उभारल्यास वाहतूक खर्च कमी होतो.ईशान्य भारतात स्थलांतरित शेतीला (shifting cultivation) स्थानिक भाषेत काय म्हणतात?
धडा ५: जगातील शेतीचे प्रकार
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. झूम
ईशान्य भारतात स्थलांतरित शेतीला झूम म्हणतात; मिल्पा मेक्सिको/मध्य अमेरिकेत, लदांग मलेशिया-इंडोनेशियात आणि रोका ब्राझीलमध्ये वापरतात.बॉक्साइट हे कोणत्या धातूचे प्रमुख खनिज (ore) आहे?
धडा ३: जगातील खनिज व ऊर्जा संसाधने
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. ॲल्युमिनियम
ॲल्युमिनियम बॉक्साइटपासून मिळवतात; हेमेटाइट व मॅग्नेटाइट ही लोहखनिजे आहेत.प्रमाणदर्शक अपूर्णांक (Representative Fraction) 1:50,000 असलेल्या नकाशावर 1 सेमी अंतर जमिनीवरील किती अंतर दर्शवते?
धडा १०: नकाशे व प्रमाण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. 0.5 किमी
1 सेमी = जमिनीवरील 50,000 सेमी = 500 मीटर = 0.5 किमी.मर्केटरचे प्रक्षेपण (Mercator's projection) मुख्यतः कशासाठी वापरतात?
धडा ११: नकाशा प्रक्षेपण
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. दिशादर्शन (नौकानयन) नकाशांसाठी
मर्केटर प्रक्षेपणात स्थिर दिशेच्या रेषा (rhumb lines) सरळ येतात म्हणून ते नौकानयनास उपयुक्त आहे; मात्र ध्रुवांकडे क्षेत्रफळ खूप वाढलेले दिसते.स्थलनिर्देशक नकाशावर (topographical map) समोच्च रेषा (contour line) कोणत्या समान बाबी असलेली ठिकाणे जोडते?
धडा १२: स्थलवर्णनात्मक नकाशे व रूढ चिन्हे
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. समुद्रसपाटीपासूनची उंची
समोच्च रेषा समान उंचीची ठिकाणे जोडतात; समान पर्जन्याच्या रेषा समपर्जन्य, समान तापमानाच्या समतापरेषा आणि समान दाबाच्या समदाब रेषा असतात.स्वतःची ऊर्जा पाठवून परावर्तित संकेत नोंदवणाऱ्या दूरसंवेदन संवेदकाला (उदा. रडार) काय म्हणतात?
धडा १४: दूरसंवेदन व भौगोलिक माहिती प्रणाली (GIS)
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. सक्रिय संवेदक (active sensor)
सक्रिय संवेदकाकडे स्वतःचा ऊर्जास्रोत असतो (उदा. रडार), म्हणून तो दिवस-रात्र काम करतो; निष्क्रिय संवेदक सूर्यप्रकाश किंवा उत्सर्जित ऊर्जेवर अवलंबून असतो.'परिसंस्था' (ecosystem) ही संज्ञा प्रथम कोणी वापरली?
धडा १५: परिसंस्था व जैवविविधता संवर्धन
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. ए. जी. टान्सले
ब्रिटिश परिस्थितिकीतज्ज्ञ ए. जी. टान्सले यांनी १९३५ मध्ये 'परिसंस्था' ही संज्ञा मांडली; हेकेलने 'परिस्थितिकी' (ecology) ही संज्ञा दिली.महाराष्ट्रातील सर्वोच्च शिखर कोणते?
धडा १९: महाराष्ट्राचा भूगोल
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. कळसूबाई
सह्याद्री रांगेतील कळसूबाई (सुमारे १६४६ मी) हे महाराष्ट्रातील सर्वोच्च शिखर आहे; साल्हेर दुसऱ्या क्रमांकाचे आहे.
बी.ए. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.