बी.ए. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६) अर्थशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या (demographic transition) दुसऱ्या टप्प्यात लोकसंख्या वेगाने वाढते, कारण:
धडा २: लोकसंख्या व आर्थिक विकास
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. मृत्युदर घटतो पण जन्मदर जास्तच राहतो
आरोग्यसेवा सुधारल्याने आधी मृत्युदर घटतो, पण जन्मदर जास्त राहतो; त्यामुळे दोघांतील अंतर म्हणजे लोकसंख्यावाढ वाढते.भारत सरकारला पिकांच्या किमान आधारभूत किमतींची (MSP) शिफारस कोणती संस्था करते?
धडा ४: कृषी विपणन, कृषी पतपुरवठा व कृषी किंमत धोरण
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. कृषी खर्च व मूल्य आयोग (CACP)
कृषी खर्च व मूल्य आयोग उत्पादन खर्चाचा अभ्यास करून MSP ची शिफारस करतो आणि सरकार ती जाहीर करते.१ जानेवारी २०१५ रोजी स्थापन झालेल्या नीती आयोगाने (NITI Aayog) कोणत्या संस्थेची जागा घेतली?
धडा ९: आर्थिक नियोजन व नीती आयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. नियोजन आयोग
नीती आयोगाने १९५० पासून कार्यरत असलेल्या नियोजन आयोगाची जागा धोरण-सल्लागार संस्था म्हणून घेतली.१९६० च्या दशकाच्या अखेरीस भारतातील हरितक्रांतीचा (Green Revolution) सुरुवातीला सर्वाधिक लाभ कोणत्या पिकाला झाला?
धडा ३: भारतीय शेती
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. गहू
सिंचन व खतांसह जास्त उत्पादन देणाऱ्या गव्हाच्या वाणांमुळे विशेषतः पंजाब, हरियाणा व पश्चिम उत्तर प्रदेशात गव्हाचे उत्पादन झपाट्याने वाढले.भारताच्या १९९१ च्या आर्थिक सुधारणांच्या 'LPG' प्रारूपात 'P' म्हणजे काय?
धडा १२: १९९१ च्या आर्थिक सुधारणा
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. खाजगीकरण (Privatisation)
LPG म्हणजे उदारीकरण, खाजगीकरण व जागतिकीकरण — १९९१ च्या नवीन आर्थिक धोरणाचे तीन आधारस्तंभ.भारतात वस्तू व सेवा कर (GST) कोणत्या तारखेपासून लागू झाला?
धडा १३: भारतीय करप्रणाली व वस्तू आणि सेवा कर (GST)
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. १ जुलै २०१७
केंद्र व राज्यांचे अनेक अप्रत्यक्ष कर एकत्र करणारा GST १ जुलै २०१७ पासून लागू झाला.भारतीय संविधानाच्या कोणत्या कलमानुसार वित्त आयोगाची (Finance Commission) स्थापना केली जाते?
धडा १४: केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व वित्त आयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. कलम 280
कलम 280 नुसार राष्ट्रपती दर पाच वर्षांनी वित्त आयोग नेमतात; तो केंद्र-राज्य कर वाटपाची शिफारस करतो.पुढीलपैकी कोणती बाब भारताच्या व्यवहारतोलाच्या (balance of payments) भांडवली खात्यात नोंदवली जाते?
धडा १८: व्यवहारतोल (देवघेवीचा ताळेबंद)
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. भारतातील थेट परकीय गुंतवणूक (FDI)
थेट परकीय गुंतवणूक हा भांडवली प्रवाह आहे; वस्तू व सेवांचा व्यापार आणि परदेशातून आलेला पैसा चालू खात्यात येतो.पुढीलपैकी कोणती बाब मानव विकास निर्देशांकाचा (HDI) घटक नाही?
धडा २०: शाश्वत विकास व मानव विकास निर्देशांक
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. चलनवाढीचा दर
HDI मध्ये आरोग्य (आयुर्मान), शिक्षण आणि राहणीमान (दरडोई GNI) यांचा समावेश होतो; चलनवाढ त्याचा घटक नाही.आंतरराष्ट्रीय व्यापारातील तुलनात्मक खर्च सिद्धांत (comparative cost theory) कोणी मांडला?
धडा १५: आंतरराष्ट्रीय व्यापार
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. डेव्हिड रिकार्डो
रिकार्डोने दाखवले की तुलनेने कमी खर्चाच्या वस्तूंमध्ये विशेषीकरण केल्यास देशांना लाभ होतो; ॲडम स्मिथने निरपेक्ष लाभ तर हेक्शर-ओहलिनने घटक-उपलब्धता सिद्धांत मांडला.
बी.ए. तृतीय वर्ष (सत्र ५ व ६): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.