बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २) मानसशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
१८७९ मध्ये जर्मनीतील लाइपझिग येथे पहिली औपचारिक मानसशास्त्रीय प्रयोगशाळा (psychological laboratory) कोणी स्थापन केली?
धडा १: मानसशास्त्राचा परिचय
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. विल्हेल्म वुंट
विल्हेल्म वुंट यांनी १८७९ मध्ये लाइपझिग येथे पहिली मानसशास्त्र प्रयोगशाळा स्थापन केली; तेव्हापासून मानसशास्त्र स्वतंत्र शास्त्र मानले जाते.जॉन बी. वॉटसन यांनी स्थापन केलेला आणि केवळ निरीक्षणीय वर्तनाचा अभ्यास करणारा मानसशास्त्राचा संप्रदाय कोणता?
धडा २: मानसशास्त्राचे संप्रदाय
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. वर्तनवाद (Behaviourism)
वॉटसन यांनी १९१३ मध्ये वर्तनवाद मांडला; त्याने चेतनेचा अभ्यास नाकारून निरीक्षणीय वर्तनावर भर दिला.प्रयोगात प्रयोगकर्ता जाणीवपूर्वक बदलतो किंवा नियंत्रित करून बदल घडवतो, त्या चलाला काय म्हणतात?
धडा ५: प्रायोगिक पद्धती
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. स्वतंत्र चल (Independent variable)
प्रयोगकर्ता स्वतंत्र चल बदलतो आणि त्याचा आश्रित चलावर होणारा परिणाम मोजतो.मेंदूचा कोणता भाग मुख्यतः तोल, शरीरस्थिती आणि शरीराच्या हालचालींचा समन्वय नियंत्रित करतो?
धडा ६: वर्तनाचा जैविक आधार
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. अनुमस्तिष्क (Cerebellum)
अनुमस्तिष्क हालचालींचा समन्वय करतो आणि तोल व शरीरस्थिती राखतो; मस्तिष्कपुच्छ श्वसन, हृदयाचे ठोके यांसारखी जीवनावश्यक कार्ये नियंत्रित करतो.कुत्र्यांवरील प्रयोगांद्वारे अभिजात अभिसंधानाचा (classical conditioning) पद्धतशीर अभ्यास प्रथम कोणी केला?
धडा ९: अध्ययन
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. इव्हान पावलोव्ह
पावलोव्ह यांनी घंटेचा आवाज आणि अन्न एकत्र देऊन, नंतर फक्त घंटेनेच कुत्र्यांना लाळ सुटते हे दाखवले; स्किनर यांनी साधक अभिसंधान आणि कोहलर यांनी अंतर्दृष्टी अध्ययनाचा अभ्यास केला.निरर्थक अक्षरसमूह (nonsense syllables) वापरून स्मृतीचा प्रायोगिक अभ्यास प्रथम करणारे आणि 'विस्मरण वक्र' (curve of forgetting) देणारे कोण?
धडा १०: स्मृती आणि विस्मरण
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. हर्मन एबिंगहॉस
एबिंगहॉस (१८८५) यांनी स्वतः निरर्थक अक्षरसमूह पाठ करून दाखवले की बहुतेक विस्मरण अध्ययनानंतर लगेचच होते.मॅस्लो यांच्या गरजांच्या श्रेणीरचनेत (hierarchy of needs) सर्वात खालच्या (मूलभूत) स्तरावर कोणत्या गरजा असतात?
धडा १२: प्रेरणा आणि भावना
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. शारीरिक गरजा (Physiological needs)
मॅस्लो यांनी अन्न, पाणी, झोप या शारीरिक गरजा पायथ्याशी ठेवल्या; आत्मवास्तवीकरण सर्वात वर आहे.१९९५ मधील 'Emotional Intelligence' या पुस्तकाद्वारे भावनिक बुद्धिमत्तेची (emotional intelligence) संकल्पना लोकप्रिय कोणी केली?
धडा १३: भावनिक बुद्धिमत्ता
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. डॅनियल गोलमन
सॅलोव्हे व मेयर यांनी ही संकल्पना प्रथम (१९९०) मांडली आणि डॅनियल गोलमन यांच्या १९९५ च्या पुस्तकाने ती लोकप्रिय केली.एका मुलाचे मानसिक वय (MA) 12 वर्षे आणि शारीरिक (कालक्रमानुसार) वय (CA) 10 वर्षे आहे. बुद्ध्यांक (IQ) = (MA ÷ CA) × 100 या सूत्राने IQ किती?
धडा १४: बुद्धिमत्ता
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. 120
IQ = (12 ÷ 10) × 100 = 1.2 × 100 = 120.रोर्शाक शाईचे डाग चाचणी (Rorschach inkblot test) हे व्यक्तिमत्त्व मापनाच्या कोणत्या प्रकाराचे उदाहरण आहे?
धडा १८: व्यक्तिमत्त्वाचे मापन
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. प्रक्षेपण चाचणी (Projective test)
रोर्शाक चाचणीत व्यक्ती संदिग्ध शाईच्या डागांचा अर्थ लावते आणि उत्तरांमध्ये आपल्या दडलेल्या भावना प्रक्षेपित करते, म्हणून ती प्रक्षेपण चाचणी आहे.
बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २): इतर विषयांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.