बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २) राज्यशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
'राजकारण' (politics) हा शब्द ग्रीक शब्द 'पोलिस' (polis) पासून आला आहे. 'पोलिस' म्हणजे काय?
धडा १: राजकीय सिद्धांत : अर्थ, स्वरूप व व्याप्ती
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. नगरराज्य (city-state)
ग्रीक भाषेत 'पोलिस' म्हणजे नगरराज्य; प्राचीन ग्रीसमधील हे मूलभूत राजकीय एकक होते आणि त्यावरून 'politics' शब्द आला.राजकारणाचा व्यवस्था दृष्टिकोन (systems approach) मांडणारे आणि राजकारणाची व्याख्या 'मूल्यांचे अधिकृत वाटप' (authoritative allocation of values) अशी करणारे राजकीय शास्त्रज्ञ कोण?
धडा २: राज्यशास्त्राच्या अभ्यासाचे दृष्टिकोन
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. डेव्हिड ईस्टन
डेव्हिड ईस्टन यांनी आदान, प्रदान व प्रतिसाद (feedback) या संकल्पनांतून राजकारणाचे व्यवस्था विश्लेषण केले आणि राजकारण म्हणजे मूल्यांचे अधिकृत वाटप अशी व्याख्या केली.मार्क्सवादी सिद्धांतानुसार वर्गविहीन साम्यवादी समाजात राज्याचे (State) काय होईल?
धडा ५: राज्याचे उदारमतवादी व मार्क्सवादी सिद्धांत
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. ते हळूहळू लोप पावेल (wither away)
मार्क्स व एंगल्स यांच्या मते राज्य हे वर्गीय वर्चस्वाचे साधन आहे; वर्ग नष्ट झाल्यावर राज्य लोप पावेल.'सिक्स बुक्स ऑफ द कॉमनवेल्थ' (१५७६) हा ग्रंथ लिहिणारे आणि आधुनिक सार्वभौमत्व (sovereignty) सिद्धांताचे जनक मानले जाणारे विचारवंत कोण?
धडा ६: सार्वभौमत्व
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. ज्याँ बोदाँ
फ्रेंच विचारवंत ज्याँ बोदाँ यांनी या ग्रंथात राज्याची सर्वोच्च सत्ता म्हणून सार्वभौमत्वाचा पहिला पद्धतशीर सिद्धांत मांडला.राष्ट्र म्हणजे 'रोजचे सार्वमत' (a daily plebiscite) असे कोणी म्हटले?
धडा ७: राष्ट्र व राष्ट्रवाद
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. अर्नेस्ट रेनान
अर्नेस्ट रेनान यांनी 'राष्ट्र म्हणजे काय?' (१८८२) या व्याख्यानात सांगितले की राष्ट्र लोकांच्या एकत्र राहण्याच्या सततच्या इच्छेवर उभे असते, म्हणजे ते रोजचे सार्वमत आहे.'इक्वॅलिटी' (Equality, १९३१) हा प्रसिद्ध ग्रंथ कोणी लिहिला?
धडा १०: समता
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. आर. एच. टॉनी
ब्रिटिश विचारवंत आर. एच. टॉनी यांनी 'इक्वॅलिटी' हा ग्रंथ लिहून खरी समता येण्यासाठी अन्याय्य आर्थिक-सामाजिक विषमता दूर करणे आवश्यक असल्याचे मांडले.'प्रत्येक राज्य ते कोणते हक्क (rights) जपते यावरून ओळखले जाते' असे कोणी म्हटले?
धडा ११: हक्क
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. हेरॉल्ड लास्की
हेरॉल्ड लास्की यांनी 'अ ग्रामर ऑफ पॉलिटिक्स' मध्ये हे म्हटले: नागरिकांना कोणते हक्क मिळतात यावरून राज्याचा दर्जा ठरतो.अभिजात उदारमतवाद (classical liberalism) आणि खुले अर्थधोरण (laissez-faire) यांचा पाया मानला जाणारा 'द वेल्थ ऑफ नेशन्स' (१७७६) हा ग्रंथ कोणी लिहिला?
धडा १४: राजकीय विचारप्रणाली : उदारमतवाद व समाजवाद
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. ॲडम स्मिथ
ॲडम स्मिथ यांनी या ग्रंथात मुक्त बाजारपेठ आणि अर्थव्यवस्थेत राज्याचा किमान हस्तक्षेप यांचा पुरस्कार केला.स्त्रीवादी (feminist) विचारांचा सुरुवातीचा अभिजात ग्रंथ 'अ व्हिंडिकेशन ऑफ द राइट्स ऑफ वुमन' (१७९२) कोणी लिहिला?
धडा १५: स्त्रीवाद
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. मेरी वोलस्टनक्राफ्ट
मेरी वोलस्टनक्राफ्ट यांनी १७९२ मध्ये मांडले की स्त्रिया स्वभावतः कनिष्ठ नसतात आणि त्यांना समान शिक्षण हवे; हा सर्वांत सुरुवातीच्या स्त्रीवादी ग्रंथांपैकी एक आहे.कोणत्या शासनप्रकारात संविधानानेच केंद्र सरकार आणि घटकराज्ये (units) यांच्यात अधिकारांची विभागणी केलेली असते?
धडा १७: शासनाचे प्रकार : एकात्म, संघात्मक, संसदीय व अध्यक्षीय
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. संघराज्यीय शासन (federal government)
संघराज्यात लिखित संविधान केंद्र व घटकराज्यांमध्ये अधिकार विभागते; एकात्म शासनात सर्व सत्ता केंद्र सरकारकडे असते.
बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २): इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.