बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २) अर्थशास्त्र – रोजची उजळणी MCQ (मराठी माध्यम)
टायमर क्विझ: प्रत्येक प्रश्नाला १५ सेकंद, वेळ संपली की पुढचा प्रश्न आपोआप. किंवा टायमरशिवाय: पर्याय टॅप करा, बरोबर उत्तर हिरवे, चुकीचे लाल. नवीन संच नियमितपणे जोडले जातात.
किंवा खाली स्क्रोल करून टायमरशिवाय सोडवा.
कोणत्या अर्थव्यवस्थेत उत्पादनाची साधने (means of production) प्रामुख्याने शासनाच्या मालकीची व नियंत्रणाखाली असतात?
धडा २: आर्थिक प्रणाली: भांडवलशाही, समाजवाद व मिश्र अर्थव्यवस्था
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. समाजवाद
समाजवादात उत्पादनाची साधने शासनाच्या मालकीची व नियंत्रणाखाली असतात आणि उत्पादनाचे नियोजन शासन करते; भांडवलशाहीत ती खाजगी मालकीची असतात.चहा व कॉफी यांसारख्या दोन पर्यायी वस्तूंमधील (substitute goods) मागणीची छेदक लवचिकता (cross elasticity of demand) कशी असते?
धडा ४: मागणीची लवचिकता
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. धन (positive)
कॉफीची किंमत वाढली की चहाची मागणी वाढते; दोन्ही बदल एकाच दिशेने होतात, म्हणून छेदक लवचिकता धन असते.एखाद्या वस्तूचा पुरवठा वक्र (supply curve) उभी सरळ रेषा असेल, तर पुरवठ्याची लवचिकता किती असते?
धडा ५: पुरवठ्याचा सिद्धांत व पुरवठ्याची लवचिकता
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. शून्य (पूर्णतः अलवचिक)
उभा पुरवठा वक्र म्हणजे कोणत्याही किमतीला पुरवठ्याचे प्रमाण बदलत नाही; म्हणून पुरवठ्याची लवचिकता शून्य असते.बाजारातील किंमत समतोल किमतीपेक्षा (equilibrium price) जास्त ठेवली, तर बाजारात काय निर्माण होईल?
धडा ६: बाजार समतोल व किंमत निश्चिती
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. अतिरिक्त पुरवठा (surplus)
समतोल किमतीपेक्षा जास्त किमतीला विक्रेते जास्त विकायला तयार असतात पण खरेदीदार कमी घेतात; म्हणून पुरवठा मागणीपेक्षा जास्त होतो.एखाद्या वस्तूपासून मिळणारी एकूण उपयोगिता (total utility) कमाल असते, तेव्हा सीमांत उपयोगिता (marginal utility) किती असते?
धडा ७: उपयोगिता विश्लेषण व उपभोक्त्याचे वर्तन
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. शून्य
सीमांत उपयोगिता धन असेपर्यंत एकूण उपयोगिता वाढते; सीमांत उपयोगिता शून्य होते त्या बिंदूला एकूण उपयोगिता कमाल असते.4 नग उत्पादित करण्याचा एकूण खर्च ₹100 आणि 5 नग उत्पादित करण्याचा एकूण खर्च ₹120 आहे. 5 व्या नगाचा सीमांत खर्च (marginal cost) किती?
धडा ११: खर्च व प्राप्ती (उत्पन्न)
उत्तर दाखवा
उत्तर: ड. ₹20
एक नग जास्त उत्पादित केल्याने एकूण खर्चात होणारी वाढ म्हणजे सीमांत खर्च: ₹120 − ₹100 = ₹20.अनेक विक्रेते एकमेकांच्या जवळच्या पर्यायी पण भिन्न (differentiated) वस्तू (उदा. साबण, टूथपेस्ट) विकतात, अशा बाजाराला काय म्हणतात?
धडा १३: मक्तेदारी व मक्तेदारीयुक्त स्पर्धा
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. मक्तेदारीयुक्त स्पर्धा (monopolistic competition)
अनेक विक्रेते आणि वस्तुभिन्नता हे मक्तेदारीयुक्त स्पर्धेचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे; पूर्ण स्पर्धेत वस्तू एकसारख्या असतात आणि अल्पाधिकारात विक्रेते थोडे असतात.अल्पाधिकारात (oligopoly) किमती स्थिर का राहतात हे स्पष्ट करणारे विकुंचित मागणी वक्र (kinked demand curve) प्रतिमान कोणाशी संबंधित आहे?
धडा १४: अल्पाधिकार
उत्तर दाखवा
उत्तर: अ. पॉल स्वीझी
पॉल स्वीझी (१९३९) यांनी अल्पाधिकारात किमती स्थिर राहण्याचे कारण विकुंचित मागणी वक्राद्वारे स्पष्ट केले.मौद्रिक वेतनाने (money wage) किती वस्तू व सेवा खरेदी करता येतात, या स्वरूपात व्यक्त केलेल्या वेतनाला काय म्हणतात?
धडा १७: वेतनाचे (मजुरीचे) सिद्धांत
उत्तर दाखवा
उत्तर: ब. वास्तव वेतन (real wages)
वास्तव वेतन म्हणजे क्रयशक्ती: मौद्रिक वेतनाने कामगार प्रत्यक्ष किती वस्तू व सेवा खरेदी करू शकतो ते.व्याजाचा रोखता पसंती सिद्धांत (liquidity preference theory) कोणी मांडला?
धडा १८: व्याज व नफ्याचे सिद्धांत
उत्तर दाखवा
उत्तर: क. जे. एम. केन्स
केन्स यांनी 'जनरल थिअरी' (१९३६) मध्ये व्याज म्हणजे रोखता सोडण्याचा मोबदला असे स्पष्ट केले.
बी.ए. प्रथम वर्ष (सत्र १ व २): इतर विषयांचे MCQ
मागील दिवसांचे MCQ
सर्व प्रश्न PadhaiNotes ने महाराष्ट्रातील विद्यापीठांच्या (NEP) सर्वसाधारण अभ्यासक्रमावरून स्वतःच्या शब्दांत तयार केले आहेत. तुमच्या विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम थोडा वेगळा असू शकतो.