Class 12 Marathi (Yuvakbharati) – भाग ५ – व्याकरण: व्याकरण : अलंकार MCQ

10 questions · this chapter only · Balbharati textbook

Timed quiz: 15 seconds per question, score at the end. Or solve without the timer: tap an option, right turns green, wrong turns red.

1. अलंकाराचे कोणते दोन प्रकार पाठ्यपुस्तकात सांगितले आहेत?

   Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

   • Aशब्दालंकार आणि अर्थालंकार
   • Bगद्यालंकार आणि पद्यालंकार
   • Cसमास आणि प्रयोग
   • Dउपमा आणि रूपक
   Show answer

   Answer: A. शब्दालंकार आणि अर्थालंकार
   अलंकाराचे ‘शब्दालंकार’ आणि ‘अर्थालंकार’ असे दोन प्रकार आहेत.

2. इयत्ता बारावीत नव्याने अभ्यासायच्या चार अर्थालंकारांमध्ये खालीलपैकी कोणता अलंकार नाही?

   Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

   • Aअनन्वय
   • Bअपन्हुती
   • Cश्लेष
   • Dअर्थान्तरन्यास
   Show answer

   Answer: C. श्लेष
   बारावीत अनन्वय, अपन्हुती, अतिशयोक्ती व अर्थान्तरन्यास अभ्यासायचे आहेत; श्लेष हा शब्दालंकार आधीच अभ्यासला आहे.

3. उपमेयाला योग्य उपमान मिळत नाही म्हणून उपमेयाला उपमेयाचीच उपमा दिली जाते, तेव्हा कोणता अलंकार होतो?

   Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

   • Aअपन्हुती
   • Bअतिशयोक्ती
   • Cअर्थान्तरन्यास
   • Dअनन्वय
   Show answer

   Answer: D. अनन्वय
   उपमेय अद्वितीय असल्याने त्याला त्याचीच उपमा दिली जाते, तेथे अनन्वय अलंकार होतो.

4. ‘अनन्वय’ या शब्दातील ‘अन्वय’ चा अर्थ काय?

   Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

   • Aनिषेध
   • Bसंबंध
   • Cशेजारी ठेवणे
   • Dफुगवणे
   Show answer

   Answer: B. संबंध
   अन्वय म्हणजे संबंध; अनन्वय म्हणजे तुल्य संबंध मिळत नाही असा - अतुलनीय.

5. ‘हिमालयासारखा उंच हिमालयच.’ या वाक्यात कोणता अलंकार आहे?

   Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

   • Aअनन्वय
   • Bअपन्हुती
   • Cअतिशयोक्ती
   • Dअर्थान्तरन्यास
   Show answer

   Answer: A. अनन्वय
   येथे उपमेय (हिमालय) आणि उपमान (हिमालय) एकच आहेत, म्हणून अनन्वय.

6. ‘अपन्हुती’ या शब्दाचा अर्थ काय?

   Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

   • Aफुगवून सांगणे
   • Bदुसरा अर्थ शेजारी ठेवणे
   • Cलपवणे किंवा झाकणे
   • Dतुलना करणे
   Show answer

   Answer: C. लपवणे किंवा झाकणे
   अपन्हुती म्हणजे लपवणे; या अलंकारात उपमेयाला लपवून त्याच्या जागी उपमानाची स्थापना केली जाते.

7. अपन्हुती अलंकारात उपमेयाचा निषेध दर्शवण्यासाठी सहसा कोणते शब्द येतात?

   Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

   • Aजसा, तसा, सारखा
   • Bन, नव्हे, नोहे, नसे
   • Cआणि, व, शिवाय
   • Dम्हणून, कारण, तर
   Show answer

   Answer: B. न, नव्हे, नोहे, नसे
   अपन्हुतीत उपमेयाचा निषेध केला जातो आणि त्यासाठी न, नव्हे, नोहे, नसे, कसले असे शब्द येतात.

8. नलराजाचा घोडा आकाशात इतका उंच उसळला की त्याचा खूर लागून चंद्रावर डाग पडला - या वर्णनात कोणता अलंकार आहे?

   Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

   • Aअनन्वय
   • Bअर्थान्तरन्यास
   • Cअपन्हुती
   • Dअतिशयोक्ती
   Show answer

   Answer: D. अतिशयोक्ती
   असंभवनीय गोष्ट खूप फुगवून सांगितली आहे, म्हणून येथे अतिशयोक्ती अलंकार आहे.

9. विशेष उदाहरणावरून एखादा सर्वसामान्य सिद्धान्त सांगितला जातो, हे कोणत्या अलंकाराचे लक्षण आहे?

   Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

   • Aअतिशयोक्ती
   • Bअर्थान्तरन्यास
   • Cअनन्वय
   • Dअपन्हुती
   Show answer

   Answer: B. अर्थान्तरन्यास
   अर्थान्तरन्यासात एका अर्थाचा समर्थक दुसरा अर्थ शेजारी ठेवला जातो - विशेष उदाहरण आणि सामान्य सिद्धान्त.

10. दुष्टांच्या संगतीतही सज्जनांची सात्त्विकता नष्ट होत नाही, हे सांगताना कवी ‘सापांचा सतत वावर असूनही चंदन विषारी होत नाही’ असे उदाहरण देतो. येथे कोणता अलंकार आहे?

    Chapter 24: व्याकरण : अलंकार

    • Aअपन्हुती
    • Bअनन्वय
    • Cअर्थान्तरन्यास
    • Dअतिशयोक्ती
    Show answer

    Answer: C. अर्थान्तरन्यास
    एका विधानाच्या समर्थनार्थ निसर्गातील दुसरे उदाहरण शेजारी ठेवले आहे, म्हणून अर्थान्तरन्यास.

All questions are written by PadhaiNotes in our own words from this chapter of the official Maharashtra State Board Balbharati textbook.