Class 12 Marathi (Yuvakbharati) – भाग ५ – व्याकरण: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर MCQ

10 questions · this chapter only · Balbharati textbook

Timed quiz: 15 seconds per question, score at the end. Or solve without the timer: tap an option, right turns green, wrong turns red.

1. ‘आजचा सूर्यास्त किती मनमोहक आहे!’ हे वाक्य आशयावरून कोणत्या प्रकारचे आहे?

   Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

   • Aविधानार्थी
   • Bप्रश्नार्थी
   • Cउद्गारार्थी
   • Dसंकेतार्थी
   Show answer

   Answer: C. उद्गारार्थी
   मनातील भाव उत्कटपणे व्यक्त केला आहे, म्हणून हे उद्गारार्थी वाक्य आहे.

2. ‘मी वेळेवर निघालो असतो तर माझी गाडी चुकली नसती.’ हे वाक्य क्रियापदाच्या रूपावरून कोणत्या प्रकारचे आहे?

   Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

   • Aस्वार्थी
   • Bआज्ञार्थी
   • Cविध्यर्थी
   • Dसंकेतार्थी
   Show answer

   Answer: D. संकेतार्थी
   अमुक केले असते तर अमुक झाले असते अशी अट दिसते, म्हणून संकेतार्थी वाक्य.

3. ‘कृपया दरवाजा हळू बंद करा.’ हे वाक्य क्रियापदाच्या रूपावरून कोणत्या प्रकारचे आहे?

   Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

   • Aस्वार्थी
   • Bआज्ञार्थी
   • Cविध्यर्थी
   • Dसंकेतार्थी
   Show answer

   Answer: B. आज्ञार्थी
   क्रियापदावरून विनंतीचा बोध होतो; विनंती आज्ञार्थी वाक्यात मोडते.

4. ज्या वाक्यातील क्रियापदाच्या रूपावरून कर्तव्य, शक्यता, योग्यता किंवा इच्छा यांचा बोध होतो, त्या वाक्याला काय म्हणतात?

   Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

   • Aस्वार्थी वाक्य
   • Bसंकेतार्थी वाक्य
   • Cविध्यर्थी वाक्य
   • Dउद्गारार्थी वाक्य
   Show answer

   Answer: C. विध्यर्थी वाक्य
   विधी म्हणजे कर्तव्य, शक्यता, योग्यता, इच्छा; यांचा बोध होणारे वाक्य विध्यर्थी.

5. ‘शेतकरी शेतात नांगरणी करत आहेत.’ या वाक्यातील क्रियापदावरून केवळ काळाचा बोध होतो; हे वाक्य कोणत्या प्रकारचे?

   Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

   • Aस्वार्थी
   • Bआज्ञार्थी
   • Cविध्यर्थी
   • Dसंकेतार्थी
   Show answer

   Answer: A. स्वार्थी
   क्रियापदाच्या रूपावरून फक्त काळ कळतो, म्हणून हे स्वार्थी वाक्य आहे.

6. पाठानुसार ‘वाक्यरूपांतर’ म्हणजे काय?

   Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

   • Aवाक्याचा अर्थ पूर्णपणे बदलणे
   • Bवाक्यातील शब्दांचे समानार्थी शब्द देणे
   • Cवाक्य दुसऱ्या भाषेत लिहिणे
   • Dवाक्याचा अर्थ न बदलता त्याच्या रचनेत केलेला बदल
   Show answer

   Answer: D. वाक्याचा अर्थ न बदलता त्याच्या रचनेत केलेला बदल
   वाक्यार्थाला बाध न आणता वाक्याच्या रचनेत केलेला बदल म्हणजे वाक्यरूपांतर.

7. पाठानुसार वाक्यरूपांतराला आणखी कोणते नाव आहे?

   Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

   • Aवाक्यपरिवर्तन
   • Bवाक्यविग्रह
   • Cवाक्यसंक्षेप
   • Dवाक्यविस्तार
   Show answer

   Answer: A. वाक्यपरिवर्तन
   वाक्यरूपांतराला ‘वाक्यपरिवर्तन’ असेही म्हणतात.

8. ‘असा प्रामाणिक माणूस आज कुठे सापडतो?’ या प्रश्नार्थी वाक्याचे योग्य विधानार्थी रूप कोणते?

   Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

   • Aअसा प्रामाणिक माणूस आज सहज सापडतो.
   • Bअसा प्रामाणिक माणूस आज सहज सापडत नाही.
   • Cअसा प्रामाणिक माणूस आज सापडतो का?
   • Dकिती प्रामाणिक माणूस सापडला आज!
   Show answer

   Answer: B. असा प्रामाणिक माणूस आज सहज सापडत नाही.
   प्रश्न होकारार्थी असल्यास त्याचे विधानार्थी वाक्य नकारार्थी करावे; अर्थ तोच राहतो.

9. ‘हा रस्ता अरुंद आहे.’ या होकारार्थी वाक्याचे अर्थ न बदलता नकारार्थी रूप कोणते?

   Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

   • Aहा रस्ता अरुंद नाही.
   • Bहा रस्ता रुंद नाही.
   • Cहा रस्ता रुंद आहे.
   • Dहा रस्ता अरुंद आहे का?
   Show answer

   Answer: B. हा रस्ता रुंद नाही.
   ‘अरुंद’ऐवजी विरुद्धार्थी ‘रुंद’ वापरून नकार दिल्यास मूळ अर्थ बदलत नाही.

10. ‘तू रोज दूध पी.’ या आज्ञार्थी वाक्याचे विधानार्थी रूप कोणते?

    Chapter 21: व्याकरण : वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर

    • Aतू रोज दूध प्यावेस.
    • Bतू रोज दूध पितोस का?
    • Cतू रोज दूध पीत नाहीस.
    • Dकिती दूध पितोस तू!
    Show answer

    Answer: A. तू रोज दूध प्यावेस.
    आज्ञेचा भावार्थ राखून सरळ विधान केले: ‘प्यावेस’; पुस्तकातील ‘कर - करावास’ याच धर्तीवर.

All questions are written by PadhaiNotes in our own words from this chapter of the official Maharashtra State Board Balbharati textbook.